TEVFİK BAŞER FİLMLERİ ÖRNEĞİNDE İNSAN VE MEKÂN İLİŞKİSİ

Özet

Mimarlık ve sinema 1890’ların sonundan itibaren mekân ortak paydasında bir arada çalışmaktadır. Mekâna doğrudan müdahale eden mimarlık ve onu kendi kurgusallığında yorumlayan sinema birlikte çalışarak hem yeni mekanlar üretmeye hem de insan ve mekân ilişkisinin daha kolay anlaşılabilmesine olanak sağlamaktadır. Sinema sanatında mekân kavramı her ne kadar filmin odak noktasını oluştursa da mekanla en çok ilişki kurabilen filmler her zaman mekânsal sınırlarının keskinliği sebebi ile tek mekanlı filmler olmuştur. Ancak bu kurgusal mekanların objektif olarak gözlemlenebilmesi için bahsi geçen filmlerin tek bir yönetmen tarafından yani aynı dil kullanılarak oluşturulmuş olması gerekmektedir. Bu anlamda ulusal ve uluslararası literatürde aynı yönetmen elinden üretilmiş birden fazla tek mekânlı yapım bulunmamaktadır. Bu çalışma sinema sanatında özellikle de sınırlı mekân üzerine üçleme yapmış Türk yönetmen Tevfik Başer’in 40 m² Almanya (1986), Sahte Cennete Veda (1989) ve Elveda Yabancı (1991) isimli eserleri üzerine odaklanarak ayrıca yönetmen ile yapılan röportajların da katkısı ile bu alandaki eksikliği tamamlamayı hedeflemektedir. Bu üç film mekânsal olarak incelenirken aynı zamanda film mekânlarındaki karakterler gözlemlenerek insan ve mekân ilişkisi üzerine ve mekânın kişide açığa çıkardığı algılar üzerine yeni çıkarımlar yapılmaya çalışılacaktır. Ayrıca da bu çalışma ile mekânlarını ölçek olarak değiştirerek bireyin mekân algısını sinema perdesine yansıtan yönetmenn Tevfik Başer’in bahsi geçen bu filmleri incelenirken hem iç mimarlık alanına hem de ulusal bir çalışmaya katkı sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract

Architecture and cinema have been working together in the common denominator of the venue since the late 1890s. Architecture, which directly interferes with space, and cinema, which interprets it in its own fiction, work together, enabling both to create new spaces and to understand the relationship between people and space. Although the concept of space is the focal point of films in the art of cinema, films that can relate most to space have always been one-location movies due to the sharpness of their spatial boundaries. However, in order to observe these fictional spaces objectively, the films mentioned must have been created by a single director, using the same language. In this sense, there is not more than one-location movies produced by the same director in the national and international literature. This work focuses on the works of Turkish director Tevfik Başer, who has made a trilogy especially on limited space in the art of cinema, 40 m² Almanya (1986), Sahte Cennete Veda (1989) and Elveda Yabancı (1991), and also with the contribution of interviews with the director aims to complete. While these three films are examined spatially, the characters in the film spaces will be observed, and new inferences will be made on the relationship between people and space, as well as the perceptions that the space reveals in the person. In addition, it is thought that while examining these works of the director Tevfik Başer, who reflects the space perception of the individual on the screen by changing the spaces in his films in scale, it is thought to contribute to both the field of interior architecture and a national study