Uydularla konum belirleme sistemleri ve Türkiye açısından önemi

Özet

Bilgisayar sistemleri ve uzay çalışmalarındaki köklü gelişmeler 1980’li yılların en önemli teknolojik ürünlerinden biri olan Global Konum Belirleme Sistemi (GPS)’nin günlük yaşama girmesine yol açmıştır. GPS ile konum belirleme ve navigasyonun sağladığı üstünlüklerin, bu sistemin özellikle gelişmi ülkelerde uygulama alanları açısından insanların kullandığı sistemler vasıtası ile temel bir kısım ihtiyaçların karşılanmasına yönelik sonuçlar ürettiği bilinmektedir ve algı bu yönde oluşmuştur. Bunun sonucunda da söz konusu ülkelerin silahlı kuvvetleri ile sivil kullanıcılar GPS sistemine gerek kullanılan sistemler gerekse ekipman açısından bağımlı hâle gelmiştir. Örneğin, GPS ABD Silahlı Kuvvetleri tarafından silah sistemlerinde ve komuta kontrol faaliyetlerinde, sivil kullanıcılar tarafından ise her türlü altyapı çalışmaları ve navigasyon uygulamalarında etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Diğer taraftan, ülkelerin GPS sistemine gün geçtikçe artan bağımlılığı başta ulaştırma altyapısına yönelik yatırımlar olmak üzere askerî ve sivil yatırımların çoğunda önemli bir konuma gelmiştir. Bu nedenle, söz konusu yatırımların yalnızca ABD güdümündeki GPS sistemine tek taraflı bağımlılık yaratmasını önlemek amacıyla başta Rusya ve Avrupa olmak üzere teknolojisi ve kaynakları yeterli birçok ülke kendi uydu konum belirleme sistemini kurmaktadır. Bu ülkelerin kendi uydu sistemlerini kurmaya başlamasıyla artık sadece ABD’yi tanımlayan bir marka olan GPS yerine GNSS (Global Navigation Satellite Systems/Global Navigasyon Uydu Sistemleri) ifadesi kullanılmaya başlanmıştır. GNSS; haberleşme uyduları, meteorolojik uydular, yer gözlem uyduları ile keşif ve gözetleme uydu sistemlerinden farklı bir sistemdir. Bu makalede, GNSS sistemi kısaca tanıtılmakta ve bu sisteme Türkiye’nin de dâhil ve/veya sahip olmasının gerekliliği üzerindeki görüşler ifade edilmektedir.

Abstract

Essential developments on computer systems and space technologies have given rise to the GPS (Global Positioning System), which is one of the most important technological products of the last two or three decades to enter into our daily lives. The positional and navigational advantages provided by GPS have caused it to be perceived as a basic requirement from the application point of view particularly in developed countries. Consequently, military and civilian users in these countries have become highly dependent on GPS. For example, GPS is widely used by the US armed forces for weapons delivery as well as command and control systems; it is also used by civilians for navigational and infrastructure purposes. On the other hand, the dependency of the nations on the GPS system has been a vital factor, particularly in transportation and for most of the military and civilian infrastructure investments. Hence, in order to prevent dependency on the US GPS only, Russia, the EU (European Union) and other states which have the necessary technology and resources have established their own global navigation programs. With the advent of these new satellite systems, the term GPS, which denotes a US trademark, has been replaced by the more general term of GNSS (Global Navigation Satellite Systems). GNSS is distinctly different from communication satellites, earth observation satellites, and reconnasissance and surveillance satellites. In this article the consept of GNSS is briefly introduced and thoughts are presented on why Turkey should own and/or be involved in these systems.