AYNA SEMBOLÜ ÇERÇEVESİNDE METAFİZİKSEL ANLATIMLAR: İBNÜ’LARABÎ ÖRNEĞİ

Metaphysical Explanations Within The Framework Of The Mirror Symbol: The Case Of Ibn al-Arabi

Özet

İbnü’l-Arabî metafiziğinde kullanılan sembollerin içerisinde en sık ve belirgin olanı aynadır. Ayna derin anlamlar içerdiğinden dolayı manevî tefekkürün en dolaysız; özne ve nesnenin birliğini temsil etmesi nedeniyle de bilginin en iyi sembollerden birisidir. Bilgi zorunlu olarak bilen ile bilinen arasındaki ilgiyle bağlantılıdır. Çünkü aynadaki görüntümüz ne tam kendimizdir ne de tam kendimiz değildir. İbnü’l-Arabî’ye göre Allah’ın kendi zatını bilmeye karşı duyduğu sevgi, kendini -tabiri caizse- bir aynada görmeyi gerektirmiştir. Buradan hareketle onun âlemi bir ayna hüviyetinde yarattığı söylenebilir. Ayna sembolizminin iki veçheli yapısından birinci veçheye göre ayânlar Hakk’ın vücut, esma ve fiillerinin aynasıdır. Kendilerine özgü farklılıkları içerisinde taayyün etmiş ayân aynalarında gözüken sadece Hakk’ın vücududur. Şu halde ayânların hariçte ayrık ve paralel varlıkları yoktur. İkinci veçheye göre ise Hakk’ın vücudu ayânlar için bir aynadır. Bu durumda ayânların gözükebilmesi, Hakk’ın varlığını sembolize eden ayna sayesinde olmaktadır. Bu veçheye göre varlık aynasında gözüken suretler ayân-ı sabite konumuna oturmaktadır.

Abstract

The most distinct symbol used in Ibn al-Arabi’s metaphysics is mirror. Since it represents the unity of subject and object, it is one of the best symbols for knowledge. Thus, mirror exactly expresses this relative distinction, because our view on the mirror is not “we” absolutely and is not “other” absolutely. According to Ibn al-Arabi, Allah’s love to know his self necessitated -so to speak- to see himself on a mirror. Starting from this point, it can be said that He created the universe as a mirror. A‘yān are mirrors of Haq’s being, names and attributes, accordng to the first aspect of the two-fold mirror symbolism. The seen on the mirrors of a‘yān which appeared in a distinctive discrepancy is Haq’s being. Thus, a‘yān have no external or parallel being. According to the second aspect, the being of Haq is a mirror for a‘yān.