ARİF MUSTAFA EL-KÜTÂHÎ’NİN “RİSÂLE FÎ AKSÂMİ’L-İSTİ‘ÂRE” ADLI ESERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE TAHKÎKİ

An Evaluation and Critical Edition of “Risalah fi aqsam al-istiarah” by Arif Mustafa al-Kutahi

Özet

Osmanlı döneminde Arap dili ve belagatı alanında çok kıymetli eserler verilmiştir. Bu çalışmada tahkiki yapılacak olan Risâle fî aksâmi’l-isti‘âre adlı eser de Osmanlı müderrislerinden Arif Mustafa el-Kütâhî’nin isti‘âre ve kısımlarını ele aldığı bir eserdir. Bu bağlamda eserin değerlendirilmesi ve tahkiki, bir müderrisin belagat konusunu nasıl öğrettiğine dair veriler sunması bakımından önemlidir. Tahkiki yapılacak olan eser, İstanbul, Süleymaniye Kütüphanesi, Aşir Efendi, 00351-003 numarasıyla kayıtlı olan bir mecmuada yer alan üç eserden birisidir. Beş varaktan oluşan eser müellif nüshası olup bu nüshadan başka bir nüshaya ulaşılamamıştır. Müellifin hayatı ile ilgili malumat, risalesinde kendi verdiği bilgilerle sınırlıdır. Bu sınırlı bilgilerden müellifin kim olduğu tam olarak tespit edilememektedir. Ancak hattat Mustafa el-Kütâhî olduğuna dair bir takım işaretler vardır. Mukaddimesindeki ifadelerinden müellifin Arap diline vukufiyeti ve dili kullanmadaki ustalığı da görülmektedir. Bir belagat konusunu ele aldığı risalesinde müellifin kendi üslubu da oldukça beliğ olup şiirdeki ustalığının yanında nesri de secilerle süslüdür.

Abstract

Invaluable works were produced in the field of Arabic Language and Rhetoric during the Ottoman period. The book called “Risālah fī aqsām al-istiārah” by Arif Mustafa alKutāhī, an Ottoman mudarris, is a work that deals with istiārah and its parts. In this context, evaluation and critical edition of the book is of importance as it provides data about how a mudarris used to teach rhetoric. The work to be critically edited is one of the three works in a periodical registered with the number 00351-003 Aşir Efendi, in Suleymaniye Library. The work, which consists of five leaves, is the writer’s original copy and no other copy has been reached, yet. Information about the author’s life is limited to what he presents in the risālah. Moving from this information, it cannot be exactly determined who the author really is. However, there are several signs showing that the author is Hattat (Calligrapher) Mustafa al-Kutāhī. Looking at the statements in his introduction, his mastership in using the language and competence in Arabic language can be observed. In his risālah, in which he discusses a subject of rhetoric, the author’s own style is also quite eloquent, and his prose is enriched with rhymes as well as his perfection in poetry.