İstanbul ilinde yaşayan erişkinlerin ağız diş sağlığı kontrol algısı ve ağız sağlığı davranışlarının incelenmesi

The examination of oral health locus of control beliefs and oral health behaviors among adults in İstanbul

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amaçları; geliştirilen Çok Boyutlu Ağız Sağlığı Kontrol Odağı Ölçeği vasıtasıyla ağız sağlığı kontrol inançlarını saptamak ve bu inançlarla ağız sağlığı davranışları ile sosyo-ekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Birey ve Yöntem: Ölçeğin 1000 kişilik örneklemde psikometrik yapısı, içsel güvenirliği ve geçerliği değerlendirilmiştir. Ölçek ile ağız diş sağlığı davranış skalası ve sosyo-ekonomik değişkenler arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bulgular: Ölçeğin Cronbach a değeri 0.85, iki yarım test güvenirliği r= 0.78 bulunmuştur. Faktör analizi sonucunda I. İçsel, II. Dışsal I Diş hekimi, III. Şans ve IV. Dışsal II. ve 2. sosyalizasyon olarak dört faktör saptanmıştır. Kadınlar I. ve IV. faktörlerden erkeklere nazaran fazla puan almışlardır. Gençler ve yüksek sosyo-ekonomik statülüler içsel kontrol odağından, yaşlıların ve düşük eğitimliler ise şans kontrol odağından daha fazla puan almışlardır. 1. faktörden yüksek puan alanların daha fazla diş fırçaladığı, I., II. ve IV. faktörden yüksek puan alanların ise daha fazla diş hekimi kontrolüne gittiği saptanmıştır. Sonuç Geliştirilen ölçek kontrol inançlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araçtır. Öncelikli olarak ebeveynler, düşük sosyo-ekonomik ve eğitim düzeyliler için sağlık eğitim¬leri düzenlenmeli ve eğitimin motivasyonel yapısı erişkinlerin dışsal kontrol odaklı olduğu dikkate alınarak planlanmalıdır.

Abstract

Aim: The aims of this study were: (i) to determine the oral health locus of control beliefs with the developed Multidimensional Oral Health Locus of Control Scale and (ii) to examine the relationships between this values and oral health behaviors and socio-economic factors. Subjects and Methods: The psychometric properties, internal reliability and validity of the scale were assessed in the sample of 1000 participants. The relationship between the Oral Health Behaviours Scale and socio-economic variables was assessed with the scale. Results: Cronbach alpha coefficient of the scale was found 0.85; Split-half reliability coefficient was r= 0.78. Factor analysis of the scale yielded four factors: namely, I. Internal, II. External I Dentist, III. Chance and IV. External 11st and 2nd socialization elements. Females received higher score on the Factor I and Factor TV compared to males. While young adults and individuals with a higher socio- economic level had higher scores on the internal subscale, older individuals and individuals with a lower education level had higher scores on the chance subscale. While individuals with a higher scores on the Factor 1 brush their teeth more frequently, individuals with a higher scores on the Factor 1 and Factor 2 and Factor 4 visit the dentist more regularly. Conclusion: The developed scale is a valid and reliable instrument to assess the control beliefs. Principally, education programs for parents and adults of lower educational and socio-economic status should be organized and the motivational structure of education should be planned considering the fact that the oral health locus of control beliefs of adults is external.