Türkiye’de vergi ahlakının belirleyicileri

Özet

Vergilerin zorunlu bir ödeme şekline dönüşmesi ile birlikte yükümlülerin vergiye karşı olan tepkileri de ortaya çıkmaya başlamıştır. Yükümlülerin vergiye karşı davranışlarını belirleyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerden biri olan vergi ahlakı vergi psikolojisi alanında önemli bir yere sahiptir. Vergi ahlakı yükümlülerin vergiye bakışını etkileyen bir faktör olduğundan, vergi ahlakının belirleyicilerini tespit etmek oldukça önemlidir. Vergi ahlakı vergi ödeme konusundaki içsel bir motivasyon olarak tanımlanmakta ve çeşitli sosyal ve psikolojik unsurlarla yakın ilişki içerisinde bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de vergi ahlakını belirleyen faktörleri tespit etmek ve bu faktörlerle vergi ahlakı arasındaki ilişkileri analiz etmektir. Bu amaçla vergi ahlakı alanında günümüze kadar yapılmış olan uygulamalı çalışmalardan bahsedilmiş, tercih edilen ekonometrik model olan sıralı probit model açıklanmış ve WVS world Values Survey)’den alınan veriler tanımlanmıştır. Türkiye verileri kullanılarak probit modeli tahmin edilmiş ve elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Tahmin edilen sıralı probit modeli, vergi ahlakını belirleyen en önemli unsurların sosyal sermaye ile ilgili değişkenler siyasetin önemi, dinin önemi, dindarlık, hükümete güven, ulusal onur) olduğunu göstermektedir.

Abstract

Reaction of taxpayers against taxes have been come out after taxes had been transformed to compulsory payment.there are various factors that determine the behaviors of taxpayers.Tax morale as being one of these factors is an important issue in the field of tax psychology.It is fairly important to define the determinants of tax morale since tax morale affects the taxpayers' perceptions of tax.Tax morale is defined as an intrinsic motivation in paying taxes and it is closely related to several social and psychological factors.The aim of this paper is to find out the determinants of tax morale in Turkey and to analyze to relations between these factors and the tax moral.For this aim, empirical studies are evaluated, ordered probit model which is mostly chosen in the empirical field is explained and variables in the data set derived from world values survey are defined.An ordered probit model is estimated by using data on Turkey and the results are analyzed.The estimated ordered probit model indicadet that the most important factors determining the tax moral are the social capital variables (importance of politics, importance of religion,religiosity,confidence in goverment,national pride):