Risk toplumunda meşruiyet sorunu ve örgütsel riskin meşrulaştırılması

Özet

Bu çalışma, kapitalist risk toplumu bağlamında, insan ve çevre sağlığına yönelik örgütsel risklerin, risklerin kaynağı olan özel şirketlerin, ve riskleri denetlemekle yükümlü kamu kurumlarının, risk ve çevresel etki değerlendirme toplantıları yoluyla meşrulaştırılması sürecini incelemektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini, Habermasın (1975) meşruiyet, Beckin (1992) risk, ve örgüt yazınında örgütsel aktörlerin risk anlamlandırma süreçlerini meşruiyet temelinde inceleyen çalışmalar oluşturmaktadır. Bu bağlamda, Kanadanın Edmonton şehrinde, özel bir şirketçe açılmak istenen ve oldukça zehirli bir gaz içeren bir petrol kuyusunun yarattığı risklerin incelendiği risk değerlendirme toplantısı çalışma alanı olarak seçilmiş, bu toplantıya katılan şirket yöneticileri, kamu kurum temsilcileri, ve vatandaş gruplarının toplantıya yükledikleri anlamlar çözümlenmiştir. Çözümleme, tarafsızlığı, özel çıkarlardan bağımsızlığı, ve genel kamu yararını temsil ettiği düşünülen yasallık ve bilimsellik çerçevelerinin, toplantıların katılım ve bilgi üretim çerçevesi olarak kullanıldığını ve meşruiyetin bu çerçeveler üzerinden başarılmaya çalışıldığını göstermiştir. Fakat toplantılarda, şirketler ve kamu kurulları arasında, önce yasallık sonra bilimsel uzmanlık temellerinde doğan görece genel ve soyut ortak anlam çerçeveleri, vatandaşların ortak ve kişisel kaygıları temelinde doğan görece yerel ve somut anlam çerçevesiyle bir karşıtlık oluşturmakta, vatandaşların karşıt risk anlamlarının zemini daralmaktadır. Dolayısıyla, vatandaş katılımını kurumsal hale getiren risk değerlendirme toplantıları gibi kamusal düzeneklerin, riskin sorunsallaştırılmasından çok meşrulaştırılmasına hizmet ettikleri sonucuna varılmıştır.

Abstract

This study examines the process of legitimation of health and environmental risks created by business organizations, of business organizations themselves, and of governmental institutions responsible for monitoring those organizations, through the help of risk and environmental assessment meetings such as public hearings and inquiries within the context of capitalist risk society. The theoretical framework of the study includes the works of Habermas (1975) on legitimacy crisis and Beck (1992) on risk society, and organizational literature exploring organizational actors construction of risk meanings on the basis of legitimacy. Accordingly, the study looks into a public hearing into an oil well project of a private business company in Edmonton, Canada. The projected oil well contains a highly toxic gas, which might be fatal for the residents living in the neighboring area as well as for the natural environment and the hearing focuses on the associated risks. The study provides an analysis and description of the meanings of the hearing participants on the hearing itself, the participants being the representatives of the company, of the governmental institutions including the hearing board and the municipality of Edmonton, and the local resident groups and landowners. The analysis shows that legitimacy attempts are built on the use of the regulatory and scientific frameworks, which supposedly represent impartiality, detachment from individual interests, and general public good, as the framework of participation and knowledge production in the hearing. However, there is a contrast between the common meaning framework of the company and the governmental institutions, which is grounded in the relatively general and abstract meanings of regulations and scientific-expert knowledge, and the framework of the residents and landowners, which is grounded in the relatively local and concrete meanings of common and personal concerns. Due to this contrast, the alternative risk meanings of the residents and landowners as ordinary citizens have little ground to be heard. Therefore, the study argues that institutional mechanisms like risk assessment meetings and public hearings and inquiries, which formalize and allow citizen participation in decision making on risky business projects, legitimate rather than problematize organizational risks.