Vergiler ve kayıtdışı ekonomi: Bir değerlendirme ve Türkiye örneği

Özet

Kayıtdışı ekonomi üzerine yapılan teorik ve tanımlayıcı çalışmalar, vergi yüküyle kayıtdışı ekonomi arasında pozitif bir korelasyon varsaymakta ya da öne sürmektedirler. Buna göre, yüksek (düşük) vergiler ile daha büyük (küçük) bir kayıtdışı ekonomi ilişkilendirilmektedir. Ancak, son yıllarda yapılmış olan çeşitli ekonometrik çalışmalar vergilerle kayıtdışı ekonomi arasında, teorinin savladığının aksine, şaşırtıcı bir şekilde pozitif değil negatif bir korelasyonun varlığına işaret etmektedir. Bu makalede, öncelikle, 152 ülke ve 9 seneyi kapsayan bir panel veri seti kullanılarak, bu iki değişken arasındaki ilişki araştırılacak, ne tür iktisadi değişkenlerin bu ilişkide rol oynadığı belirlenecek ve vergiler dışında kayıtdışı ekonominin diğer belirleyici faktörleri ortaya konacaktır. Ayrıca, bunlara ek olarak Türkiye ekonomisi için 1950-2009 arası dönem için yıllık kayıtdışı ekonomi büyüklük serisi oluşturularak, zaman serisi ekonometrik yöntemlerle vergi-kayıtdışı ekonomi ilişkisi de incelenecektir.

Abstract

Theoretical or descriptive studies on the informal sector generally assume or hypothesize a positive correlation between taxes and the informal sector. Accordingly, higher (lower) taxes are associated with higher (lower) size of the informal sector. However, as opposed to the existing theories, various recent econometric studies indicate a negative correlation between taxes and the informal sector size, not a positive one. In this paper, first, using a dataset including 152 countries and 9 years, the correlation between informal sector size and taxes will be investigated. Moreover, the informal sector size will be estimated for the Turkish economy in an annual basis for the years between 1950 and 2009. The relationship between taxes and informal sector size will also be examined using this time-series data from Turkey.