Tüketici etiği çerçevesinde korsan tüketim: Sosyo-bilişsel bir model önerisi

Consumer piracy within the scope of consumer ethics: A suggestion of social cognitive model

Özet

Korsan ve sahte ürün tüketimi ile ilgili olarak tüketiciler ile diğer paydaşların etik yargıları arasında problemlerin ve uyumsuzluğun olduğu gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın yazarları, bu problem ve uyumsuzlukların yazındaki eksik kavramsallaştırmalardan, örtüşen korsan ürün-sahte ürün sınıflandırmalarından ve ortak pozitif bir arka plan eksikliğinden kaynaklandığını düşünmektedir. Bu kavramsal çalışma korsan tüketim kavramını tüm fikri mülkiyet ihlallerini kapsayan bir şemsiye yapı olarak kavramsallaştırmakta ve gelecek çalışmalar için somut bir arka plan sağlayabilecek pozitif genel bir model önermektedir. Korsan tüketim, "Tüketicilerin işlemsel kaynaklardan, hak sahiplerinin izni dışında faydalanması" olarak tanımlanmıştır. Hunt-Vitell teorisinden ve sosyal-bilişsel yaklaşımdan hareketle, birbiriyle etkileşimli üç genel süreci kapsayan genel bir etik model önerilmiştir: (1) Değer sistemlerini, alt-kültürel sistemleri ve durumsal faktörleri içeren makro süreçler, (2) korsan tüketimle ilgili teleolojik ve deontolojik etik yargıların oluşumunu içeren bilişsel süreçler ve (3) korsan tüketim davranışının iki formunu içeren davranışsal süreçler: edinim ve kullanım

Abstract

It can be observed that there are problems and dissonances between consumers' and other stakeholders' ethical judgments related to acquiring pirated and counterfeit products. Authors argue that these problems and dissonances are rooted in the ill-fitted conceptualizations, overlapping pirated product-counterfeit product classifications and lack of common positive background in literature. This conceptual paper aims to conceptualize "piracy consumption" as an umbrella construct that encompasses consumers' intellectual property right infringing behaviors and suggests a positive general model that may provide solid background for future ethics and consumer studies. "Piracy consumption" is defined as "end-benefiting from operant resources without permission of ownerships of these resources". Based on Hunt-Vitell Theory and social cognitive approach, this study also suggests general ethical model that define three interrelated general processes: (1) macro processes that encompass value systems, subcultural systems and situational factors that related with intellectual property. (2) cognitive processes that contain deontological and teleological formation of ethical judgments related to piracy consumption, and (3) behavioral processes that contain two forms of piracy consumption: acquiring and using.