Dergiler / Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2018 / Cilt: 7 - Sayı: 2
ISPARTA İL MERKEZİ YERALTISUYU KALİTESİNİN JEOİSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER KULLANILARAK COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLE HARİTALANMASI
- Sayfa
- 757–771
- DOI
- —
Özet
Yeraltısuyu kalitesi, mekansal dağılıma bağlı olarak analiz edilmesi ve yönetilmesi gereken önemli bir çevresel unsurdur. Bu çalışmanın amacı, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve jeoistatistiksel algoritmalar kullanılarak Isparta il merkezinin yeraltısuyu kalitesinin değerlendirilmesine genel bir bakış sağlamaktır. Çalışmada suların kalsiyum (Ca2+), magnezyum (Mg2+), sodyum (Na+), klorür (Cl-), nitrat (NO3-), elektriksel iletkenlik (EC) ve sıcaklık (T) parametreleri kullanılmıştır. Yeraltısuyu kimyasal parametrelerinin dağılımlarındaki çarpıklığı azaltmak için veri dönüşüm işlemi gerçekleştirilmiş; kök ortalama kare hatasına (RMSE) dayalı en iyi yarıvariogram modelinin her su kalitesi parametresi için değiştiği görülmüştür. Yeraltısuyu kimyasının mekansal dağılımını haritalamak için ise normal kriging yöntemi uygulanmıştır. İçme suyu açısından TS 266 (2005)’e göre değerlendirilen örnekler için iki lokasyon hariç diğer tüm lokasyonlar kriterlere uygun olarak bulunmuştur. Uygun olmayan lokasyonlardaki (IC-3 ve IC-8) yüksek NO3- konsantrasyonlarının bölgedeki tarımsal faaliyetlere bağlı olduğu düşünülmektedir. Hazırlanan mekansal dağılım tahmin haritalarına göre bölgedeki suların EC, Ca2+ ve Mg2+ konsantrasyonları çalışma alanının kuzeyine doğru artış göstermektedir. Bölgedeki suların Ca2+, Mg2+, Na+, EC ve T parametreleri güçlü bir mekansal bağımlılığa, Cl- ve NO3- parametreleri ise orta mekansal bağımlılığa sahiptir.
Abstract
Groundwater quality is an important environmental factor that must be analyzed and managed depending on spatial distribution. The aim of this study was to provide an overview for assessing the groundwater quality of Isparta province center using Geographical Information System (GIS) and geostatistical algorithms. In this study calcium (Ca2+), magnesium (Mg2+), sodium (Na+), chloride (Cl-), nitrate (NO3-), electrical conductivity (EC) and temperature (T) parameters of waters were used. To reduce the skewness in the distributions of the groundwater chemical parameters, a data transformation process has been performed and it has been determined that the best semivariogram model based on the root mean square error (RMSE) changes for each water quality parameter. The normal kriging method has been applied to map the spatial distribution of groundwater chemistry. In terms of drinking water quality standards, all locations except for two locations have been found in accordance with the TS 266 (2005) criteria. High concentrations of NO3- in unsuitable locations (IC-3 and IC-8) were thought to be related to agricultural activities in the region. According to the spatial distribution prediction maps, EC, Ca2+ and Mg2+ concentrations of the waters in the region increase towards the northern part of the study area. Ca2+, Mg2+, Na+, EC and T parameters of the waters in the region have a strong spatial dependence whereas Cl- and NO3- parameters have medium spatial dependence.