Doğu Anadolu Bölgesinde Üretilen Peynir Çeşitleri

Özet

Peynir, tüm dünyada olduğu gibi Anadolu’da da zevkle tüketilen bir süt ürünü olup çeşitliliği ülkemizin kültürel zenginliğinin göstergelerinden bir tanesidir. Doğu Anadolu Bölgesinde yaklaşık olarak 50 çeşit geleneksel peynir yapılmaktadır. Tarih sırasına göre coğrafi işaret tescil belgesini alan peynirler Erzincan Tulum, Erzurum Civil, Erzurum Küflü Civil, Kars Kaşarı ve Van Otlu peynirleridir. Coğrafi işaret tescil belgesi başvurusunda bulunan peynirler ise İspir Kuru ve İspir Kurun peynirleridir. Doğu Anadolu Bölgesindeki illere göre üretilen geleneksel peynirler aşağıdaki gibi özetlenebilir. Kars ve Ardahan’da Gravyer, Nisan Kaşarı, Taze Kaşar, Göbek Kaşar, Kaşar Örgüsü, Cevizli Eski Kaşar, Kaşar Loru, Deve Dili, Yağlı Tuluh, Taze Çeçil, Tulum Çeçil, Civil, Karın Kaymağı, Malakan, Motal, Türkmen Saçak, Karışık Bidon, Herye Tulum, Çanak, Or Tulum, İkizdere Tulumu, Yoğurt peyniri, Salamura Kelle, Lor, Çökelek, Çakmak Beyaz peyniri, Kağızman Berhavut, Gorcolo ve Çuma peynirleridir. Ağrı’da Aladağ Köy peyniridir. Erzurum’da Sünme, Tel, Tortum Pişmiş, Kerti, Hınıs, Taze Kaşar, Eski Kaşar, Kolot, Köy, Motal (Tuluğ), Örgü, Otlu, Çökelek, Yıllanmış Beyaz peynirdir. Malatya’da Karışık Deri Tulumu, Çökelek, Kelle peyniridir. Elazığ’da Şavak Tulum peyniridir. Bingöl’de Köy peyniridir. Tunceli’de Taze Çökelek peyniridir. Hakkari’de Şemdenli Herki, Tulum, Yaprak, Lavaş ve Örgü peyniridir. Bitlis’te Bitlis Köy peyniridir. Muş’ta Varto Keçi peyniridir. Bu çalışmada, Türkiye’nin Doğu Anadolu bölgesinde üretilen geleneksel peynir çeşitleri, üretim metotları ve bazı özellikleri araştırılmıştır.

Abstract

Cheese is a dairy product that is consumed with pleasure in Anatolia as in the whole world and its variety is one of the indicators of the cultural richness of our country. Approximately 50 kinds of traditional cheeses are produced in the Eastern Anatolia Region. Cow’s milk is generally used in the production of these cheeses. The use of goat and sheep milk in the production of cheeses is also common. Erzincan Tulum, Erzurum Civil, Erzurum Moldy Civil (Göğermiş), Kars Kaşar (Kashar) and Van Herby cheeses have obtained the geographical indications chronologically. İspir Kuru and İspir Kurun cheeses are types of cheeses for which the application to receiving of geographical indication was made. The types of traditional cheese produced in the Eastern Anatolia Region can be summarized by provinces as follows. Gruyere, April Kashar, Fresh Kashar, Göbek Kashar, Braided Kashar, Walnut Aged Kashar, Kashar Curd, Deve Dili (Camel String), Fatty Tuluh, Fresh Cecil, Tulum Cecil, Civil, Karın Kaymağı, Malakan, Motal, Turkmen Sacak, Mixed Pet Jar, Herye Tulum, Canak, Or Tulum, Ikizdere Tulum, Yogurt cheese, Brine Kelle, Curd, Cökelek, Cakmak White cheese, Kagizman Berhavut, Gorcolo and Çuma cheeses in Kars and Ardahan. Aladag Village cheese in Ağrı. Sünme, String, Tortum Cooked, Kerti, Hinis, Fresh Kashar, Aged Kashar, Kolot, Village cheese, Motal (Tuluğ), Brided, Herby, Cokelek, Aged White Cheeses in Erzurum. Mixed Skin Tulum, Cokelek and Kelle cheeses in Malatya. Şavak Tulum cheese in Elazığ. Village cheese in Bingöl. Fresh Cokelek cheese in Tunceli. Şemdenli Herk, Tulum, Yaprak, Lavaş and Braided cheeses in Hakkari. Village cheese in Bitlis. Varto Goat cheese in Muş. In this study, traditional cheese varieties produced in the Eastern Anatolia Region of Turkey, production methods and some properties were investigated.