Anatomy of a Rebellion in Sixteenth-Century Egypt: A Case Study of Ahmed Pasha’s Governorship, Revolt, Sultanate, and Critique of the Ottoman Imperial Enterprise

On altıncı Yüzyıl Mısırı’nda Bir İsyanın Anatomisi: Ahmet Paşa’nın Valiliği, İsyanı, Saltanatı ve Osmanlı Emperyal Teşebbüsünün Bir Eleştirisi

Özet

Bu makale Mısır'ın Osmanlı valisi Ahmed Paşa'nın (ölümü 1524) kısa süren valiliği, isyanı, ve saltanatının mikro-tarihsel bir çalışmasıdır. Çalışma isyanın Mısır ve Osmanlı'yı etkileyen içeriğini ve sonuçlarını araştırır. Bu isyan Mısır'ın Memlüklülerden 1517'de alınması sonrasında etkileri zaman içinde görülen Osmanlı idari sistemine karşı çıkışı göstermesi açısından önemlidir. Dönemin politik tarihi açısından önemi olmasına rağmen bugüne dek bu isyan on altıncı yüzyıl Osmanlı tarihsel çalışmalarında ele alınmamıştır. Ahmed Paşa'nın isyanı Osmanlı emperyal zihniyetine ve hâkimiyetine karşı bir duruşu temsil eder. Bu duruş Mısır'da Memlük rejimi sonrasında görülen ve devletçe özellikle Mısır bürokrasisinde ve yerel hükümette uygulamaya sokulan "Osmanlılaşma" sorunsalını irdeleyerek alternatif bir yönetim biçimini öne sürer. Makalenin amaçlarından biri isyanın politik içeriğini yorumlamaktır. Bu içerik imparatorluğun merkezini periferisine bağlar ve Osmanlı egemenliği altında Mısır'ın sosyo-politik dinamiklerini tekrar gözden geçirmemize yardım eder. Bu makale, devlet tarafından çerçeveleri belirlenmiş hükümet yanlısı anlatıların yanı sıra Mısır'da yazılmış tarih metinlerinin de karşılaştırmalı analizinin yapılması sayesinde isyanla ilgili bilgilerimize nüans getirmektedir. Devlet odaklı anlatılar eskiden Memlük hükmünde olan toprakların Osmanlı yönetimine hızlı ve kusursuz bir şekilde geçtiğini savunmaktadırlar. Bu makalede gösterilmiş olduğu üzere, Ahmed Paşa isyanı ve saltanatı Osmanlı'ya karşı güçlü bir muhalefet sesi, Osmanlı'nın Mısır hâkimiyetine ve Mısır'ın Osmanlılaştırılmasına karşı yapılmış olan ideolojik bir kritiği ve meydan okumayı teşkil eder

Abstract

This article is a study of the brief tenure, rebellion, and sultanate of Egypt’s Ottoman governor Ahmed Pasha (d.1524). It investigates the context of the rebellion, its aftermath and impact in Egypt and the Ottoman Empire as an event that showcases a critique of and challenge against the Ottoman imperial enterprise in the Arab lands following the region’s conquest from the Mamluks in 1517. Despite its historical significance, the rebellion has remained in the scholarly margins in sixteenth century Ottoman historical studies. This episode illuminates the theme of opposition to Ottoman imperialism with a focus on the opposition against the administrative implementation of the “Ottoman way” in Egypt following the demise of the Mamluk Sultanate. One of the goals here is to interpret the complex political context that resulted with the revolt. This context connects the empire’s “center” to its “periphery,” allowing us to revisit the socio-political dynamics of Egypt during the first decades of Ottoman rule. A case study of Ahmed Pasha’s revolt thus brings nuance to the state/”center”-oriented narratives that obfuscate the socio-political dynamics of the province/”periphery” by doing a comparative analysis of histories written in Egypt. State-centered narratives typically voice a swift and seamless transition into Ottoman rulership in former Mamluk-ruled territories. As demonstrated in this article, Ahmed Pasha presented a powerful voice of dissent and an ideological critique of, and challenge against, Ottoman sovereignty as well as the implementation of the “Ottoman way” in Egypt.