Resurrecting Homo Ottomanicus: The Constants and Variables of Ottoman Identity

Homo Ottomanicus'u Yeniden Canlandırmak: Osmanlı Kimliğinin Sabitleri ve Değişkenleri

Özet

"Osmanlı kimdir" sorusuna hâlihazırda birçok ilginç cevap verilmiş olsa da, söz konusu cevaplar, çoğunlukla Osmanlı toplumunun renkli doğasını yansıtmakla yetinmekte ve dolayısıyla aslında soyut bir kavram olan Osmanlı kimliği mefhumunu anlamamızı zorlaştırmaktadır. Bu makalede özcü yaklaşımlardan sakınılarak homo ottomanicus'u elle tutulur bir şekilde tanımlayabilmemize yarayacak somut kıstaslar tespit edilmeye çalışılmıştır. Öncelikle Osmanlı toplumu, birbirinden çeşitli sınırlarla ayrılmış fertlerin ayrı ayrı bir öğesini teşkil ettiği bir matris gibi düşünülmüştür. Daha sonra, seçilmiş bir vakanın teşrih edilmesinden yola çıkılarak, imparatorluk tebaasından herhangi bir ferdin kimliğinin, söz konusu matriste işgal ettiği yere göre şekillendiği önerilmiştir. Bunun yanında, söz konusu sınırlardan sadece mali ve hukuki olanların daha katı ve nispeten daha fazla somutlaştırılabildiği önerilmektedir.

Abstract

The question of "who is an Ottoman" has already yielded interesting answers, but they principally seem to reflect the multifaceted nature of the Ottoman Empire itself and therefore do not bring us much closer to an understanding of the abstract concept of Ottoman identity. While trying not to be essentialist, this article aims to establish some concrete criteria for our definition of homo ottomanicus. The anatomization of one individual case suggests that Ottoman identity was the product of a societal grid composed of a multitude of boundaries, only the fiscal and legal ones of which tended to be rigid and relatively objectifiable.