Navigating the Qabusnamah's Journey from Istanbul to Weimar: Ottoman-European Philosophical Exchange in the Age of Enlightenment

Qabusnamah'nin Istanbul'dan Weimar'a Yolculuğu: Aydınlanma Çağı'nda Osmanlı ve Avrupa arasındaki Felsefi Alışverişler

Özet

Bu makale 11. yüzyılda İran'da kaleme alınmış olan Qabusnamah'nin İstanbul'dan ilk önce Berlin'e, daha sonra Weimar'a yolculuğunu belgelemektedir. Prusya maslahatgüzarı ve Aydınlanma cağı düşünürlerinden Heinrich Frierich von Diez'in hareketlerini takip etmektedir. 1790 yılında elyazmasını İstanbul'dan Berlin'e götüren Diez, daha sonra Fransız İhtilali ve Napolyon Savaşlarının akabinde mutlaki düzenin yeniden canlanmasını savunmak amacıyla, eseri tercüme edip yayınlamıştır. Diez'in çevirisi Goethe'yi etkilemiş ve Alman yazar eserdeki bir çok ögeyi Doğu-Batı Divanı'nda kullanmıştır. Metnin akışının incelenmesi, modern Alman devletinin oluşumunu tamamladığı kritik önemi haiz bir dönemde artan Osmanlı - Avrupa diplomatik karşılaşmalarının sonucu olarak Osmanlı felsefesinin Alman edebiyatı üzerindeki etkisini göstermektedir.

Abstract

This article documents the journey of the Qabusnamah, originally written in eleventh-century Persia, from Istanbul to Berlin and, subsequently, Weimar. It follows the movements of Enlightenment thinker and Prussian chargé d'affaires in the Ottoman Empire, Heinrich Friedrich von Diez (1751-1817), who imported the manuscript from Istanbul to Berlin in 1790. He later translated and published it to advocate for a renewal of the absolutist order following the French Revolution and the Napoleonic Wars. His translation inspired the German writer Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), who included several elements of it in his West-östlicher Divan. A study of the movement of this text demonstrates the influence of Ottoman philosophy on German literature as the result of broadened Ottoman-European diplomatic encounter.