Dergiler / Osmanlı Araştırmaları / 2018 / Cilt: 51 - Sayı: 51
Osmanlı Nizāmiye Mahkemelerinde Şer‘ī Hakimler (1864-1908)
- Sayfa
- 209–237
- DOI
- —
Özet
1860’lar yıllarında kurulan Osmanlı Nizāmiye mahkeme sisteminin önemli özelliklerinden birisi, İmparatorluğun birçok yerinde şer’iye mahkemesi hakimlerinin aynı anda Nizāmiye mahkemelerinde de hakimlik yapmış olmalarıydı. Ayrıca, birçok ilmiye mensupları Adliye Nezāreti tarafından Nizāmiye hakimleri olarak atanıyorlardı. Bu makale, Osmanlı arşiv kaynaklarına dayanarak Nizāmiye mahkemelerinde ulemānın devam eden varlığını inceler. İlmiye mensuplarının hukuk hakimi olarak hizmet vermesi genellikle kabul görürken, kazā nāiblerinin ceza davalarını görmeleri bazen sorunlu görülüyordu. Bununla birlikte, devletin mali sıkıntısı ve nitelikli personel yetersizliği, Adliye Nezāreti’nin kazā mahkemelerine bağımsız ceza hakimleri atamasına imkan bırakmamıştır. Ulemā ise Nizāmiye mahkemelerindeki yerlerini korumak için yeni sisteme adapte olmak zorunda kaldı. Ulemānın reform çabaları, kaynakları sınırlı olan Osmanlı devletinde Nizāmiye mahkeme sisteminin işlemesini sağlamıştır.
Abstract
One of the important characteristics of the Ottoman Nizāmiye court system established after 1864 was the fact that sharī‘a court judges served simultaneously as judges of the Nizāmiye courts in many places of the empire. Additionally, the Ministry of Justice appointed many ulemā members as Nizāmiye judges. Drawing upon the Ottoman archival sources, this article investigates the background of the ulemā’s continuing presence in the Nizāmiye courts. Although the ilmiye members’ service as civil judges was generally accepted, the district nāibs’ handling of criminal cases was sometimes deemed problematic. However, the Ministry of Justice could not appoint independent criminal judges to the district courts due to fi nancial constraints as well as a shortage of qualifi ed personnel. In order to maintain their positions in the Nizāmiye courts, the ulemā had to adjust themselves to the new system. As a result of their r