Roma Hukukunda Davaların Yarışması Meselesine (concursus actionum) Genel Bir Bakış

Özet

Roma hukukunda, hukuka aykırı bir durum karşısında, bir kimseyebirden çok dava hakkı tanınmış olabilirdi. Aynı şekilde, bir dava,birden çok kişi tarafından veya birden çok kişiye karşı açılabilirdi. Hattabazı durumlarda da, aynı hukuka aykırı davranış karşısında, farklıkimseler tarafından farklı davalar açılmasına da olanak sağlanmıştı. Budavaların birbiriyle ilişkisinin çözümü, ilk olarak davaların ceza veyatazmin amaçlarına sahip olup olmamasına göre değişirdi. İkinci olarakda, klasik dönem Roma hukukunda, bir davanın litis contestatio'su yapıldıktansonra, eadem res'e sahip ikinci dava açılamazdı. Bu durumdadava hakkı ya ipso iure ya da exceptio rei iudicate vel in iudicium deductaearacılığıyla sona ermiş olurdu. Hukuka aykırı davranışın çözüm tarzınagöre, bu davalar hep birlikte açılabildiğinde, davaların yığılması söz konusuolurken; bir davanın litis contestatio'sunun diğer davayı engellemesi hallinde, davaların birbirini tüketerek yarışması söz konusu olurdu.