TOKAT ŞER'İYYE SİCİLLERİNE GÖRE OSMANLI HUKUKUNDA KARZ SÖZLEŞMESİ

Özet

1805-1843/1220-1258 yılları arasında Tokat Mahkemesi'ne ait şer'iyye sicillerine dayanan çalışmada, Osmanlı hukukunda karz sözleşmesi incelenmiştir. Osmanlı hukukunun İslam hukukuna dayanması sebebiyle, öncelikle İslam hukuku kaynakları çerçevesinde teorik olarak incelenen karz sözleşmesi, Tokat Mahkeme sicillerinde tutulan kayıtlar esas alınarak Osmanlı hukuku uygulamasına yansıyan yönleriyle de ele alınmıştır. İslam hukuku teorik eserlerinin yanı sıra sicillerde rastlanan uyuşmazlıklarda taraflarca mahkemeye sunulup kadı tarafından verilen hükme esas teşkil eden ve bu sebeple sicillerde kayıt altına alınan fetvalar da kaynak olarak alınmıştır. Ayrıca karz sözleşmesinin Roma ve Türk borçlar hukukundaki görünümleri de incelenerek elde edilen sonuçlar, Osmanlı hukuku uygulaması ile mukayese edilmiştir. Yapılan çalışma neticesinde teorik İslam hukuku kaynakları ile mahkeme kayıtları arasında bir çelişkiye rastlanmamış olup teori ve uygulama arasında büyük bir uyum gözlenmiştir.

Abstract

In this study depending on the records of Tokat Court dated 1805-1843/12201258, loan agreement in Ottoman law has examined. Due to the Ottoman law based on Islamic law, primarily, loan agreement has examined theoretically in the framework of Islamic law sources and then Tokat Court records have discussed in the reflected direction of the application on the basis of Ottoman law. The fatwas recorded in the registers have taken as the source as well as Islamic theoretical works. In addition, loan agreement has examined in Roman and Turkish law and then the results obtained have compared with Ottoman law practice. As a result of this study, contradiction has not detected between theoretical sources of Islamic law and the Tokat Court records. In fact, it has observed a great fit between theory and practice.