Küresel değer zincirleri ve iyi tarım uygulamaları

Özet

Küresel üretim sistemleri, üretim süreçlerinin parçalanması ve bu parçalanma üzerinden oluşturulan üretim hiyerarşisi ile kârın yeniden üretimi üzerine kurulmuştur. 1960’ların sonunda ortaya çıkan “dünya sistemleri” yaklaşımı, bu süreci merkez-çevre karşıtlığında çözümlemektedir. Tarihsel süreçte farklı yaklaşımlar da söz konusu olmuştur. 1990’larda “küresel meta zincirleri”, 2000’lerde ise “küresel değer zincirleri”, küresel üretim ağlarının çözümlemesinde kullanılan yöntemler olarak kabul görmüştür. İşletme temelli yaklaşımlardan farklı olarak, küresel üretim sürecinde her aşamada yaratılan katma değeri inceleme nesnesi olarak alan küresel değer zincirleri yaklaşımı, aynı zamanda değer zincirlerinin yönetim yapılarına da odaklanır. Fakat son tahlilde işletme temelli yaklaşımlar için veriler sunmaktadır. Bu yazıda küresel değer zincirlerinin, tarımda küresel ticaret açısından gelişimi ve tarımsal ürünlerdeki metalaşma sürecinin tamamlanmasında “iyi tarım uygulamaları”nın rolü ele alınacaktır.

Abstract

Global production networks have been organized on the fragmentation of production processes and on the reproduction of the return by establishing production hierarchy. “World systems” approach, constituted in the late 1960‟s, analyzes this process on the base of the center-periphery dichot-omy. There have been also many different approaches in the historical context. “Global commodity chains” in 1990‟s and “global value chains” in 2000‟s have been accepted as a tool to analyze the global production networks. Global value chains approach uses the added value, produced in the every steps of the global production process, as an object of inquiry and differs from the others. It also focuses on the governance structure of the value chains. But it submits some usefull information for bussiness based approaches in the final analysis. In this text, development of the global value chains in the aspect of global trade in agriculture and the role of good agriculture practice in the completion of the commodization of agricultural products, are to be discussed.