Türkiye'de yabancı gerçek kişilere mülk satışının niceliksel,niteliksel boyutları ve mekansal etkileri üzerine bir değerlendirme

An evaluation on qualitative,quantative dimentions and spatial effects of property sales to the foreigners

Özet

1980-2008 döneminde Türkiye 'de yabancı gerçek kişilere yapılan mülk satışları 80 bini geçmiştir. Toplam satışların yarısından fazlası 2004-2008 yılları arasında gerçekleşmiştir. Satışların bu kısa sürede hızlanmasının başlıca nedeni yabancılara mülk satışını düzenleyen mevzuattaki serbestleşmedir. 2003 yılında ilk kez, kırsal alanlarda yabancı uyrukluların mülk edinmesinin önü açılmıştır. Türkiye 'nin uluslararası emlak piyasalarına turizm olanakları ve doğal çevre değerleri üzerinden eklemlenmiş olması, yabancı gerçek kişileri ikinci konut talebi ile kıyı yerleşmelerine yönlendirmiştir. Buna bağlı olarak yabancı ger¬çek kişilerin satın aldığı mülklerin önemli bir kısmı kıyısı bulunan illerimizde yoğunlaşmaktadır. Artan bu talep arazi ve emlak değerlerini arttırmış ve spekülasyonu tetiklemiştir. Bu nedenlerle kıyı alanlarının içindeki ve gerisindeki kırsal yerleşmeler, orman alanları, özel çevre koruma bölgeleri içindeki doğal yaşam alanları, tarım alanları yapılaşma baskısı altında kalmış; tarım ve turizm sektörü bu gelişmeden olumsuz yönde etkilenmeye başlamıştır. Antalya, Muğla ve Aydın gibi kıyısı olan illerde yoğunlaşan satışların yanı sıra son dönemde, iç kesimlerde Kırşehir, Kayseri ve Konya gibi illerde de satışların arttığı görülmektedir. Dolayısıyla yabancı gerçek kişilerin taleplerinin ülke genelinde yaygınlaşma eğiliminde olduğu, bu durumun aynı zamanda mekansal olduğu kadar niteliksel bir değişime de işaret ettiği söylenebilir. Bu çalışma, bir yandan yabancı gerçek kişilerin edindikleri mülklerin mekansal dağılımını ve özelliklerini ortaya koymaya çalışırken, diğer bir yandan da satışların mekansal ve çevresel sonuçlarına dikkat çekmeyi amaçlamıştır.

Abstract

The amount of property sales to the foreigners was more than 80.000 between 1980 and 2008. More than half of total sales eventuated in between 2004 and 2008. The primary reason of the increase in this short period of time is the liberalization of the legislation on property sales to the foreigners. In 2003 foreigners were given the right to own property in rural areas as well. As Turkey joined to the international property market, with its tourism facilities and natural environmental potentials, foreigners have been directed to coastal areas with secondary housing demand. So a great percentage of property sales have been located in cities having coasts. This increasing demand has also raised the land and property values and triggered speculation. Thus rural lands in and across coastal areas, wood lands, natural living areas in special environmental protection zones and agricultural areas have been under pressure and agricultural and tourism sectors have been negatively affected from this development. Nonetheless, in addition to the increasing rate of sales mostly in cities having coastal areas such as Antalya, Muğla and Aydın, number of sales have also been increasing in inner areas like Kırşehir, Kayseri and Konya. Thus it can be concluded that foreigners' demand have becoming widespread in all over the country and this situation points to not only a spatial but qualitative change as well. This research aims first to put forward the spatial distribution of property sales to the foreigners and secondly tries to draw attention on the spatial and environmental effects of the sales.