KAMU MESLEK KURULUŞLARI

Özet

Anayasa tarafından Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları olarak nitelenen, fakat, kısa olarak Kamu Meslek Kuruluşu olarak da nitelenebilecek bu kuruluşlar, kamu tüzel kişileri arasında önemli bir kamu tüzel kişisi grubunu temsil etmektedir. Bu tüzel kişilere ilişkin esaslar, Anayasanın 135. Maddesinde belirtilmiştir. Bu esaslar; kamu kurumu olma, yasayla kurulma, tüzel kişiliğe sahip olma, meslek kuruluşu (oda, baro, borsa vb.) ve üst kuruluş şeklinde örgütlenme, kamu yararı amaçlarına göre faaliyet gösterme, bu amaçlar dışına çıkamama, meslek kuruluşu kapsamında kamu hizmeti yapma, bu kapsamda uyulması zorunlu kurallar koyma ve kararlar alma yetkisine sahip olma, odalara üye olma zorunluluğunun olması, organlarının serbest seçimlerle üyeler tarafından oluşturulması, Devletin idari ve mali denetimine tabi olması; organların, üyeleriyle ve meslek kuruluşu amaçlarıyla ilgili yönetsel işlemlerinin idari yargı denetimine tabi olduğu esaslardır. Kamu meslek kuruluşlarının, kamu kurumu ve kamu hukuku tüzel kişisi olarak nitelenmesine olanak veren özellik veya nitelikler yukarıda belirtilen ilkeler veya esaslardır. Buna karşılık, meslek kuruluşu organlarının üçüncü kişilerle ve kendi personeliyle olan hukuksal ilişkileri konusunda yaptığı işlemleri adli yargı denetimine tabidir. Ancak, bu son durum, kamu meslek kuruluşlarının özel hukuk kişileri olduğu anlamına gelmektedir. Zira hukukumuzda Devlet kurum ve kuruluşları da, özel hukuk kapsamına giren işlemler yapabilmektedirler. Anayasanın 135. Maddesindeki düzenleme, Anayasanın İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği başlığı altında yer verilen 123. Maddesinin İdare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur ifadeleriyle uyumluluk göstermektedir. Kamu meslek kuruluşlarının hangileri olduğu, bunları kuran yasalarla ortaya çıkmaktadır. Yürürlükteki yasalara göre, hukuk sistemimizdeki kamu meslek kuruluşları şunlardır: Türk Tabipleri Birliği, Türk Veteriner Hekimleri Birliği, Türk Eczacıları Birliği, Türk Diş Hekimleri Birliği, Türkiye Noterler Birliği, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Mühendis ve Mimar Odaları Birliğidir. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu.Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği; Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği, Turist Rehberleri Odaları Birliği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği . Bunların sayıları ve türleri, durum ve koşullara göre zaman içinde değişebilmektedir. Gerçekten, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluş- ları Birliği; Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği; Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği, Turist Rehberleri Odaları Birliği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği gibi, daha önce, niteliği yönünden kamu meslek kuruluşu sayılmayan kurum ve kuruluşlara yasa koyucu bu niteliği verilebilmektedir.

Abstract

These Occupational Organizations stated as having the attributes of Public Institutions under the Constitution, which may also be characterized as Public Occupational Organizations, constitute a group of significant public legal entities among groups of legal entities. The guidelines regarding these legal entities are specified under Article 135 of the Constitution. These guidelines may be stated as: becoming a public institution; establishment by law; having legal entity; occupational organization (associations, bar, stock market, etc.), and organizing as the main institution; serving the objectives of the public good; unable to work outside these objectives; serving the public within the scope of an occupational organization; having the authority to issue mandatory rules, and to make decisions within this scope; mandatory memberships to associations; creating its organs by members elected through free elections; being subject to the States administrative, and financial audit; members of its organs, and its objectives as an occupational organization, would be subject to administrative justice. The afore-mentioned principles, or guidelines, are the characteristics, or properties, which would define them as a public institution, or a public law legal entity. On the other hand, occupational organizations organs relations with third parties, and their own staff regarding their legal transactions, are subject to ordinary justice. However, this situation does not render public occupational organizations as private legal entities; because, under our legal system, State institutions, and organizations may also enter into transactions, which would fall under the realm of private law. The statement under Article 135 of the Constitution is consistent with the content under the heading Administrative Unity, and public legal entity of Article 123, which states that Administration is a whole with its establishment, and with its duties, and it is regulated by laws. Public legal entity is only be established by law, or by an explicit authority stated under the law. The types of public occupational organizations are manifest by the laws creating them. Under the current laws, following are the public occupational organizations within our legal system: Association of Turkish Medical Doctors; Association of Turkish Veterinary Doctors; Association of Turkish Pharmacists; Turkish Dental Association; Turkish Notary Public Association; Turkish Bar Association; Association of the Chamber of Turkish Public Accountants, Financial Consultants, and Certified Public Accountants; Association of Chamber of Engineers, and Architects; Association of Turkish Chamber of Agriculture; Association of Turkish Confederation of Merchants, and Craftsmen; Association of Turkish Banks; Association of Turkish Union of Chambers, and Exchange Commodities; Association of Turkish Capital Market Union of Brokers; Association of Financial Leasing, Factoring, and Finance Companies; Association of Turkish Insurance, and Reassurance Companies; Association of Chamber of Tourist Guides; Association of Turkish Appraisers. Their numbers, and their genres may change over time depending on circumstances, and conditions. Thus, the law maker is able to allow this attribute to organizations, and institutions such as Association of Turkish Capital Market Brokers; Association of Financial Leasing, Factoring, and Finance Companies; Association of Turkish Insurance, and Reassurance Companies; Association of Chamber of Tourist Guides; Association of Turkish Appraisers, which formerly would have been denied to be considered a Public Occupational Organization.