YARGISAL YETKİLİ SAVCILIK: Ceza Adaletindeki Tıkanmışlığın Aşılması Yönünden Karşılaştırmalı Hukuk Analizine Dayalı Bir Ceza Yargılama Yasası Reform Önerisi

(PROSECUTORSHIP WITH JUDICIAL AUTHORITY: A proposal for a Criminal Justice Law Reform Based upon a Comparative Law Analysis, for the Purpose of Overcoming the Congestion in Criminal Justice)

Özet

Ülkemizde, ceza mahkemelerinin iş yükünün, gerek ulusal mevzuatın gerekse ülkemizin taraf olduğu insan hakları sözleşmelerinin öngördüğü standartlarda bir yargılamayı imkansız kıldığı, adaletin geciktiği, yoğun iş yükünün adli hatalara neden olduğu yakınmaları sıkça dile getirilmektedir. Avrupa çapında, mahkemelerin karşılaştığı ağır iş yükü, son yirmi yılda yoğun tartışmalara ve insan hakları organlarının, yargı faaliyetinin temel prensiplerine zarar vermeyen çözümler aranması çağrılarına konu olmuştur. Bu çağrılar pek çok Batı Avrupa ülkesinde yankı bulmuş ve bu ülkelerce zaman içinde değişen ve gelişen birden fazla yöntemler uygulamaya konularak, cezai uyuşmazlıkların önemli bir bölümü mahkeme dışında çözüme kavuşturulmaya başlanmıştır. Kimi prosedürel garantilerden yoksun bulunan bu yöntemler önemli eleştirilere uğramasına rağmen, mahkemelerin içinde bulunduğu tıkanmışlık sorununu çözme fonksiyonu nedeniyle geniş kabul görmüştür. Duruşmaya alternatif bu çözüm yöntemleri, Türk Ceza Yargılama Yasasında çok dar kapsamlı düzenlenmiş ve soruşturma makamlarının isteksizliği de eklendiğinde, uygulamada mahkemelere yardımcı olacak bir başarıya ulaşmaktan uzak kalmıştır. Bu belgede, alternatif çözüm yöntemlerini başarı ile uygulayan ülkelerdeki sistemler incelenmekte ve sonuç bölümünde bir reform önerisi somut olarak sunulmaktadır.

Abstract

In Turkey, complaints are often made that the caseload in the criminal courts makes it impossible for trials to be conducted under the standards set out by national law and international conventions, delay justice and result in judicial errors. The heavy caseload faced by European courts has been extensively discussed over the last twenty years and this discussion has prompted appeals by human rights institutions that states seek alternative methods which do not harm the core principles of judicial activity. These appeals reverberated in many western European countries and a significant proportion of criminal disputes have been settled out of court by methods developed and changed over time. Despite the absence of some procedural guarantees, which has been the subject of significant criticism, these methods have been widely accepted due to their ability to ease obstruction in the courts. Turkish alternatives to court trials have been only loosely regulated and, when added to the unwillingness of prosecutorial agents, have fallen short of successfully freeing courts from a considerable amount of work. In this paper, the legal systems of the countries, which led to the successful implementation of the alternative methods are examined and, in conclusion, a suggestion of reform is made.