MUKTEZA KOMEDİSİ

Özet

6009 sayılı Torba Kanunun 9. maddesiyle Vergi Usul Kanununun 140. maddesinde yapılan değişikliklerle vergi incelemesi ile görevli olanların vergi kanunlarıyla ilgili kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ ve sirkülere aykırı vergi inceleme raporu düzenleyemeyecekleri belirtilmiştir. Bir hukuk devletinde kanun dışında genel tebliğ ve sirkülere de uygun olma koşulunun aranması kanunilik ilkesi bakımından ciddi uyumsuzluklar ortaya çıkarmaktadır. Durum İdare tarafından çıkarılan 425 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile daha da ciddi bir hale gelmiştir. Zira söz konusu tebliğ ile, inceleme raporları değerlendirilirken özelgelere uygunlukları da kontrol edilecektir. Bu durumda inceleme raporlarının sadece tebliğe veya sirkülere değil aynı zamanda muktezalara da uygun olması gerektiği ifade edilmektedir. İdarenin, Vergi Usul Kanununun 413(3). maddesi kapsamında komisyon marifetiyle oluşturulan muktezaların dikkate alınacağını belirterek bu kez de, Gelir İdaresi Başkanlığınca verilmiş olan muktezalar ifadesi konusunda detaylandırmaya gitmesi durumu daha da vahim bir noktaya getirmiştir. Çünkü sadece adına rapor düzenlenen mükellefe verilmiş mukteza ile sınırlı kalınmayacak, raporda, herhangi bir mükellefe verilmiş muktezada yer alan görüşün aksine bir sonuç varsa rapor olumsuz olarak değerlendirilecektir. Sonuç olarak, her ne kadar hukuka tamamen aykırı olsa da, muktezalar da inceleme raporlarının değiştirilmesinde esas alınabilecektir. Yani artık İdarenin görüşleri dışında inceleme elemanlarının rapor yazmaları tamamen ortadan kalkmıştır. Bu makalede bir hukuk devletinin temel esaslarından olan normlar hiyerarşisi kavramı açıklandıktan sonra, normlar hiyerarşisine aykırı olacak şekilde yapılan düzenlemelerin İdare hukukumuz ve özellikle de Vergi Hukukumuzda ortaya çıkardığı aksaklıklar ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Normlar hiyerarşisine aykırılık nedeniyle hukukun üstünlüğü, mükellef haklarına saygı ve inceleme elemanlarının objektif inceleme yapma olanağı ortadan kaldırılmaktadır.

Abstract

The amendments to Article 9 of the Omnibus Act No. 6009, and the amendments to tax procedure Act No. 140, state that the officials who investigate tax matters may not produce tax investigation reports which would be contrary to government orders, regulations, public ordinances, and circulars related to tax laws. In a state governed by law, a condition of abiding by public ordinances, and circulars rather than the statutes, present serious problems about the principle of legality. The situation became even more serious with the administrative office's general announcement regarding Tax Procedure Act No. 425, because this announcement requires that the the investigative reports must also adhere to individual explanatory notes. Article 413 (3) of the Tax Procedure Act, gives authority to commissions in preparing these individual explanatory notes. It will not be limited to the individual report given to a specific person, if the report consists any opinion that would contradict another tax payer's explanatory notes, the report will be evaluated unfavorably. In conclusion, even if it is totally contrary to law, explanatory notes will also serve as a basis for changing the investigative reports. This means that except administration's views, individual investigator's written reports will not exist anymore. In this article, we explain the concept of hierarchy of norms, one of the fundamental concepts in a state governed by law. Furthermore we examine regulations that are contrary to the hierarchy of norms, and how these regulations cause confusion and interruptions in the implementation of our administrative laws and tax laws. As a result of contradicting the hierarchy of norms, the rule of law, respect for the tax payer's rights, and the possibility of investigative officials to prepare objective reports is abated.