TÜRKİYE'DE AR-GE VE YENİLİĞE YÖNELİK KAMU DESTEK VE TEŞVİK POLİTİKALARININ DEĞERLENDİRMESİ

(AN ANALYSIS OF DIRECT GOVERNMENT SUPPORT AND TAX INCENTIVE POLICIES TOWARDS R&D AND INNOVATION ACTIVITES IN TURKEY)

Özet

Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine yönelik politikalar ülkelerin uzun vadeli iktisadi ve sosyal hedeflerini gerçekleştirmede en yaygın politika araçlarıdır. Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin kendine özgü nitelikleri piyasa başarısızlıklarına neden olmaktadır. Ayrıca hem ülke uygulamaları hem de bilimsel bulgular, teknolojik gelişme ve yeniliğin, uzun soluklu iktisadi büyümenin itici gücü olduğu yönünde yaygın bir kanı oluşturmuştur. Bu durum son yıllarda, gelişme düzeyine bakılmaksızın çoğu ülkenin, Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ilişkin yoğun bir kamusal destek ve teşvik programı uygulamasına gerekçe olmuştur. Bu süreçte Türkiyede hem Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini destekleyici yasal ve kurumsal altyapıyı güçlendirmiş hem de doğrudan destek ve vergisel teşvik mekanizmaları oluşturmuştur. Türkiyede 2008 yılından bu yana Merkezi İdare Bütçesinden doğrudan destek kapsamında yapılan Ar-Ge harcamaları yaklaşık %131 artarken, vergisel teşvikler yaklaşık %600 oranında bir artış göstermiştir. Aynı dönemde Ar-Ge yoğunluğu da 0,73ten 0,92 düzeyine çıkmıştır. Ancak, bu artışa rağmen, Türkiyenin Ar-Ge ve yenilik başarı göstergeleri OECD ve AB üyesi ülkelerin ortalamalarının oldukça altında kalmıştır. Dolayısıyla Türkiyenin hem KOBİ hem de büyük firmalar ölçeğinde Ar-Ge ve yenilik başarı göstergelerini artırıcı seçici kamusal destek ve teşvik politikaları geliştirmeye devam etmesi gerekmektedir.

Abstract

Policies related to R&D and innovation activites are the most common policy instruments in the attainment of economical and social goals. R&D and innovation activities have been charecterized wiht market failures. Both policies of varius countries and research findings have bean contributed to formation of an idea that technoligical development and innovation are the main motivators of long term growt. Because of this situatiın, most countries in resent years have stared to implement intensive direct government support and text incetives irrespective of level of their development. In this period Turkey have strengtened both its legal and institutional infrastructure and have created mechanisms for dicrect govnerment support and tax insentives. In Turkey since 2008 R&D expenditure as direct govenrment support from the Centrel Government Budges increased 131%, while tax incentives rate increased 600% in the same period. R&D intensivity has increased from 0,73 to 0,92. However, in spite of this increase, Turkeys innovation and performance indicators are significantly below that of the average OECD and EU countries. As a result of these findings, Turkey need to continue to develop government support and tax incentive polices related to R&D and innovation of both SMEs and large firms.