TÜRK VERGİ SİSTEMİNDE MÜKELLEF HAKLARI

Özet

Modern vergi sistemlerinde mükellefe ilişkin haklar giderek önem kazanmaktadır. Özellikle beyan esasını vergilendirme sisteminin teme- linde değerlendiren ülkelerde vergi ödeyen mükelleflere olan yaklaşım- larda, cebren ve egemenlik gücüne dayanılarak alınan vergilerin, daha fazla mükellef haklarını içermesi, mükelleflerin vergilendirilmesinde sert bir egemenlik gücü yerine daha fazla gönüllülük esasının yer alması, mükellef haklarının arttırılarak egemenlik gücünün sahibi devlet ile mü- kellefler arasında bir iletişim sisteminin kurulması önemli hale gelmiştir. Türk vergi sisteminde özellikle son yıllarda modern vergilendirilme an- layışının tezahürü olarak mükellef haklarına verilen önem giderek art- maktadır. Mükellef haklarına verilen önem, yalnızca egemenlik gücüne sahip olan devletin ve idari organlarının yaklaşımlarında kalmamış, hu- kuki düzenlemeler hatta bildirilerle ve yaşanan teknolojik gelişmeler ekseninde vergi idarelerinin gerek yazılı, gerekse görsel medya kanalları kullanılarak yapılan video yayınlarıyla, hatta çağımızın vazgeçilmez bir iletişim kanalı olan sosyal medya aracılığıyla mükellef hakları ve mükel- leflerin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi adına yayınlar oluşturul- maktadır. Bu çalışmada kısaca mükellef haklarının tarihsel gelişimi, Türkiye’de mükellef haklarının gelişimi ve mevzuatımızdaki yeri, Tür- kiye’de mükellef haklarıyla ilgili yapılan uygulamalar ve mükellef hak- larının yeri ile Türkiye’de mükellef haklarının geliştirilmesine yönelik çözüm önerileri sunulacaktır.

Abstract

The taxpayers rights are becoming increasingly important in mo- dern tax systems. Particularly in the countries that evaluate principle of statement as the basis of taxation system, containing more taxpayer rights in compulsive and sovereignty based taxes and more voluntarism instead of strong sovereignty power, establishing a communication sys- tem among taxpayers and the state has become important in apporaches to taxpayers. As a manifestation of modern taxation, the importance of taxpayers' rights is increasing in the Turkish tax system especially in recent years. The emphasis of the taxpayer rights can be observed not only in the approaches of the state and the administrative organs also in legal arrangements, statements, the broadcasts made by using the writ- ten and visual media channels of tax administration even in the social media channels in the line with technological developments, publicati- ons are prepared for informing taxpayers about taxpayer rights and rai- sing awareness. In this paper, historical development of taxpayer rights, development of taxpayer rights in Turkey and it’s place in legislation, taxpayer rights applications in turkey and solution proposals for enhan- cing will be presented briefly.