İHAM’IN NE BIS IN IDEM UYGULAMASI VE TÜRK HUKUKUNDAKİ VERGİ KAÇAKÇILIĞI SUÇUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

ECtHR’S JURISPRUDENCE ON APPLICATION OF NE BIS IN IDEM PRINCIPLE AND EVALUATION OF TAX EVASION CRIME IN TURKISH LAW

Özet

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) kaynağını İnsan Hakla- rı Avrupa Sözleşmesi’ne ek 7. Protokolün 4. maddesinde bulan ne bis in idem ilkesini Zolotukhin/Rusya kararıyla yeniden yorumlamıştır. Bu yeni yorumun vergi cezaları özelindeki yansımaları son olarak A ve B/Norveç kararıyla şekillenmiştir. İHAM’ın getirdiği yeni yorum, ayni- yet (idem) ve mükerrerlik (bis) kavramları çerçevesinde oluştuğundan, bu çalışmada Türk hukukundaki vergi kaçakçılığı suçu ile diğer kabahat- ler arasındaki ilişki aynı kavramlar üzerinden irdelenmiştir. Bu kapsam- da ilk olarak kaçakçılık suçu ile vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüz- lük kabahatlerinin konu aldığı filler arasında bir örtüşme olup olmadığı, bu fiillere bağlanan cezalara ilişkin içtima kuralları ortaya konularak ayniyet (idem) unsuru açısından uyum sorunu değerlendirilmiştir. Mü- kerrerlik (bis) başlığı altında ise vergi cezaları arasında İHAM içtihadı gereği bir bütünsellik bulunup bulunmadığı ve özellikle aynı fiil kaynak- lı farklı yargılamalar arasındaki etkileşim sorunu ve muhtemel çözüm yollarına dikkat çekilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ne bis in idem kuralı açısından vergi kaçakçılığı suçuyla bağlantılı sorunlar belirlenmiştir.

Abstract

In Zolotukhin v. Russia decision, European Court of Human Rights reinterpreted the ne bis in idem principle set forth under Protocol 7 Ar- ticle 4. The Court adapted this new approach on tax penalties in its A and B v. Norway decision. In this study, tax evasion crime and offenses under Turkish law are examined by using the elements of bis and idem, since the Court based its new approach on these concepts. In this con- text, firstly the conformity with the element of idem has been assessed by examining whether there is an overlap between the acts which cause, tax evasion, irregularity and special irregularity offenses and by taking into account the rules of consolidation which apply to the sanctions imposed for committing these crimes. While analyzing the element of bis, the is- sues with respect to the existence of an integral system for tax penalties as required by the Court’s jurisprudence and especially, to the lack of connection between different judicial and administrative proceedings arising from same facts have been addressed together with possible ways to overcome these problems. In conclusion, the problematic topics of tax evasion crime have been identified.