VERGİ HUKUKUNDA YORUMUN ANAYASAL DENETİMİ

Özet

Vergi hukuku, hukuk sisteminin bir parçası olarak hukuksal akıl yürütmenin de parçasıdır. Hukuksal olaylar üzerinde akıl yürütebilmek için olayın nesnesi olan somut yasa maddesini ve öznesi olan olayı, yasa üstü metinleri, değerler ve ilkeler sistemini bir arada değerlendirmek gereklidir. Böyle bir değerlendirmeye Anayasa Mahkemesi “bütünlüklü bakış” adını vermektedir. Somut olayla hukuk kuralı arasında anlamsal bağ kurulduğu zaman yorum eyleminden bahsedilir. Bu noktada, yorumun tutarlı, makul ve uygulanabilir olabilmesi için; yorum ile ilgili özel kurallar, yasa kuralında yer alan kelimelerin sözlük anlamı, yasanın tarihi ve güncel amacı, vergi olayının ekonomik çözümlemesine dayalı yorum ve anayasa’nın esası, vergilendirmeye ilişkin ilkelerin anlamı ve yorumun bunlara uygun olarak nasıl konumlandırılacağı, anayasa altı metin olarak vergi hukuku yasalarının bu konumlama içindeki pozisyonunun bir arada değerlendirilmesi gereklidir. Bu makalede ağırlıklı incelenen husus, “vergilendirmeyle ilgili anayasal ilke ve kuralların bütünlüklü yaklaşım perspektifiyle yorumu nasıl denetlendiği” dir. Makale iki kısımdan oluşmaktadır: Birinci kısımda doğru ve makul bir yorumun ana çerçevesi sunulmaktadır. İkinci kısımda, bir somut olay üzerinden, idare, yetkili derece mahkemeleri ve hatta Anayasa Mahkemesi tarafından doğru kabul edilen bir yorumun, mülkiyet hakkı, yasallık, belirlilik, öngörülebilirlik ilkeleri açısından geçersiz kılınabileceği koşullar incelenmektedir.