URARTU KRALLIĞI’NIN DOĞU POLİTİKASI: NEDENLER VE SONUÇLAR

Özet

Urartu Krallığı, M.Ö. 1.binde Doğu Anadolu, Kuzeybatı İran veKafkaslar’da hüküm süren Yakındoğu toplumlarından biridir. Urartu, bucoğrafyada yaklaşık iki yüzyıla yakın varlık göstermiştir. Krallığın bubaşarısındaki etkenlerden biri, yayılmacı bir siyaset izlemesidir. Bu siyasianlayış doğrultusunda, Doğu bölgeleri, Urartu’nun hedefindeki bölgelerarasında yer almıştır.Urartu’ya dair çalışmalarda referans niteliği taşıyan yazılı belgeler,Doğu politikasında da başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır. Bu belgelerdenelde edilen veriler, Urartu Kralları’nın M.Ö. 9.-7. yüzyıllar arasında doğubölgelerine askeri seferler düzenlediklerini ortaya koymaktadır. Başlangıçtadini niteliği bulunan bu seferlerin daha sonrasında askeri amaçla düzenlendiğigörülmektedir. İšpuini ve Minua’nın (M.Ö.830-810) ortak iktidarlıkdöneminde başlayan seferler, Minua’nın (M.Ö. 810-785/780) devleti tekbaşına yönettiği dönemde de devam etmiştir. Arkasından I. Argişti(M.Ö.785/780-764), II. Sarduri (M.Ö. 755-730), I. Rusa (M.Ö. 730-714/713),II. Argişti (M.Ö.713) dönemine kadar aşamalı olarak süren bu siyasi anlayış,II. Rusa (M.Ö.675) döneminde de son bulmuştur.Bu makalede yazılı belgeler ve arkeolojik verilerden yola çıkarak UrartuKrallığı’nın Doğu bölgelerine uyguladığı politik yaptırımlar ortaya konulmayaçalışılacaktır. Bu doğrultuda Krallığın bölgeye yönelmesindeki etkenler ve busürecin sonuçları üzerinde durulacaktır.