Çanakkale Bölgesinde Ayçiçeği Tarımında Azaltılmış ve Klasik Toprak İşlemenin Toprak Özellikleri ve Ürün Verimi Üzerine Etkisi

Özet

Ayçiçeği (Helіanthus annuus L.) dünyada ve ülkemizde en önemli yağ bitkilerinden olup,bitkisel yağ üretiminin önemli bir miktarını karşılamaktadır. Ülkemizde başta Marmara ve İç Anadolubölgesi başta olmak üzere genellikle tahıllarla ekim nöbetine alınarak yetiştirilmektedir. Ancak, birimalandaki üretim miktarı yüksek verimli ve hastalıklara dayanıklı tohumluk kullanmasının yanı sıratoprak işleme gibi diğer kültürel uygulamaların da etkisindedir. Kulaklı pulluğun kullanıldığı klasiktoprak işleme yöntemi olarak bilinen uygulama şekli halen yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ancakbu yöntem toprak özelliklerini bozduğu gibi girdi maliyetini de artırmaktadır. Bu amaçla klasiktoprak işleme yöntemine alternatif olarak toprağı devirmeden işleyen çizel ve yüzeysel işleyenrototiller toprak işleme yöntemleri olarak ele alınmış ve bunların 0-10, 10-20 ve 20-30 cm’dekitoprak özellikleri ve ürün verimi üzerine olan etkileri incelenmiştir. Çalışma on yıl aşkındır çakılıdeneme özelliğindeki bir alanda yürütülmüş ve ayçiçeği ürününe ait ilk yıllın verileri burada elealınmıştır.Sonuçta her üç yönteminde toprak işleme öncesi ve hasat sonrası alınan toprak örneklerinde hacimağırlığını azaldığı belirlenmiştir. Ancak, yöntemler arasında en yüksek hacim ağırlığı pulluk parselinin20-30 cm’de saptanmıştır. Diğer taraftan ilk tabla oluşum döneminde 0-40 cm’de ölçülenpenetrasyon direnci değerleri, rototillerde 1 MPa’ın altında kalırken, çizelde ise 15 cm’nin altındakiderinliklerde 1 MPa’ın üzerinde saptanmıştır. Pulluk parselinde ise üst toprak katmanındapenetrasyon direnci rototiller ile benzerlik sağlamış, ancak çizel değerlerinin altında kalmıştır. Ancak20 cm’den itibaren pullukta ölçülmüş değerler 2 MPa’ın üzerine çıkmıştır. Pulluktaki yüksekpenetrasyon değerlerine rağmen, tohum verimi çizel ve rototillere göre sırasıyla %45 ve %13oranında daha yüksek çıkmıştır.