İ‛câzü’l-Kur’ân Fikri: Mahiyet, Tarihsel Süreç ve Literatür

Özet

ÖzKur’an dilinin bir niteliği olarak kullanılan i’câz terimi genel olarak Kur’an’ın erişilmezliği ve diğersöz ve metinlere üstünlüğü anlamlarına gelir. Nüzûl döneminde ilahi mesaja tepki gösterenlerekarşı Kur’an’ın meydan okunması ve buna cevap verilemeyişi İslami çevrelerde Kur’an’ın üstünlüğüne(i’câz) bir kanıt olarak ileri sürülmüştür. Bu çerçeveden hareketle ifadelendirilen i’câz terimiilk dönemlerde kullanılmamış hicri üçüncü yüzyılın başlarından itibaren Kur’an’ın belagatçeerişilmez üstünlüğüne işaret eden teknik bir terim haline gelmiştir. Etrafında önemli tartışmalaryapılan i’câz konusunun özellikle dil ve belâgat ilimlerinin inkişaf etmesinde önemli rolü olmuştur.Bu yazıda İslami düşüncede önemli bir yer tutan bu konunun Kur’an’ın nüzûlünden günümüzekadarki süreçte ele alınışını mümkün olduğu kadar tarihi bir seyir takip edilerek incelenmeyeçalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: İ’câz, mu’cize, Kur’an, tehaddî, Mu’tezile, sarfe, Nazzâm, Câhız, nazmThe Idea of I’djâz al-Qur’an: Property, Historical Process and LiteratureAbstractThe term of i’djaz al-Qur’an that used as a qualification of Qur’an’s language generally meansinimitability and Qur’an’s excellence aganist other discours and texts. During the Qur’an’s firsthistorical period, had challanged by the Qur’an aganist protesters of divine message. However theprotesters couldn’t answer the challange of the Qur’an. In Islamic environmental had assertedthis situation as an argument of Qur’an’s excellence. The term of i’djaz that expressed by settingforth this frame was not used by earlier scholars. By the early part of the third century the wordi'djaz had come to mean that uniqueness of the Qur'an. In this century the word i’djaz had becomethe technical term about Qur’an. This subjetc that had done considerable discussions aroundit has more important role in the development of sciences of language and retoric. In this articlewe will read quiddity of the i’djaz and his historical story in Islamic thought.Keywords: Miracle, I’djaz, Qur’an, Challenge, Mu’tazila, Sarfa, Nazzam, Jahiz, Composition