Hicrî Üçüncü Asırda İmam Şâfiî’nin Eserlerinin Rivayeti ve er-Risâle’nin Okunurluğu

Özet

İmam Şâfiî, Hanefîlik ve Mâlikîliğin fıkhî çevrelerin önemli bir kısmında hâkimolduğu bir dönemde, usûl ve furûya dair eserleriyle yeni bir fıkıh anlayışı teklif etti.Bağdat yıllarında telifine başlayıp Mısır’da son halini verdiği eserleri başta Ehl-i hadismensupları olmak üzere pek çok çevrenin ilgisini çekti. Gerek Bağdat gerekse Mısır’dakiyakın öğrencileri (ashâb) Şâfiî’nin vefatından sonra bu eserleri uzun yıllar boyunca okuttularve rivayet ettiler. Özellikle Mısır ashâbı, İslâm dünyasının muhtelif bölgelerindengelen öğrencilere Şâfiî’nin eserleriyle kendi yazdıkları eserleri aktardılar ve bu öğrencileredindikleri metinleri hicrî üçüncü yüzyılın önemli ilim merkezlerine taşıdılar. Bu makaleninilk kısmında söz konusu metinlerin bu dönemdeki rivayet ve dolaşımı üzerindedurulmuş, ikinci bölümde ise İslâm hukuk düşüncesinin en önemli metinlerinden birisiolan er-Risâle’nin okunurluğu ele alınmıştır. er-Risâle’nin bu dönemdeki okunurluğu,ondaki fikirlerden etkilenen, konumlarının gereği olarak ona fikren karşıt olan ve de bueserden haberdar oldukları anlaşılan metinler üzerinden üç başlıkta incelenmiş, Şâfiî’ninüçüncü yüzyılda İslâmî ilimlerin muhtelif sahalarına ne gibi tesirlerinin olduğunun izisürülmüş ve böylelikle er-Risâle’nin telif tarihi ve tanınırlığına dair tartışmalara birincilkaynaklardan hareketle katkıda bulunulmak istenmiştir.