ESÎRÜDDİN EBHERÎ FELSEFESİNDE İNSANÎ NEFS

Özet

Bu makalede felsefî ilimlerin tedris edilmesinde önemli bir katkısı olan, Hidâyetü’l-Hikme ve İsagûcî gibi eserleriyle haklı bir şöhrete kavuşan Esîrüddin Ebherî’nin (ö.663/1265[?]) insanî nefse ilişkin görüşlerini analiz etmeyi amaçlamaktayız. Bu bağlamda insanî nefsin varlığı, mâhiyeti, tanımı, bedenle olan ilişkisi, nefsin hâdis olması ve tenâsüh konusu arasındaki ilişki ile insanın yetkinleşmesi yoğunlaşacağımız konular olacaktır. Felsefî görüşleri ihmal edilen Ebherî’nin insanî nefse ilişkin görüşlerini incelemek, felsefe tasavvurunun temelini oluşturan nefs teorisini bilmek adına önem taşır. Zira ahlak, bilgi teorisi ve metafizik gibi temel felsefî ilimlerin birbirleriyle olan ilişkisini anlamada nefs teorisi merkezi bir yer işgal eder.

Abstract

This work aims at examining Athīr al-Dīn al-Abharī’s views on rational soul. Reputed by his works Hidāyat al-hikmah and Isagoge, al-Abharī has played a significant role in the development of philosophical sciences. This article focuses on al-Abharī’s ideas about the soul, as it appears in his encyclopedic philosophical works, such as the existence of the soul, its definition and essence as well as its relation with the body and the soul with regards to its temporality or non-temporality. Al-Abharī’s philosophical approach is usually neglected but it is very significant in terms of understanding his soul theory. Al-Abharī’s soul theory has a central place in understanding the relationship between philosophical sciences such as ethic, epistemology, and metaphysic.