14 NUMARALI ŞER‘İYYE SİCİL DEFTERİNE GÖRE VİDİN’DE İDARİ, EKONOMİK VE SOSYAL YAPI

Özet

Şer‘iyye Sicili veya Kadı Sicili olarak bilinen ve Osmanlı şehirlerinde görevli kadılar tarafından tutulan mahkeme kayıtlarını ihtiva eden defterler, bilhassa şehir tarihi çalışmalarının temel başvuru kaynaklarındandır. Bu kayıtlar sayesinde Osmanlı toplumunun sosyal, siyasal ve ekonomik yapısını ortaya koymak mümkündür. Günümüzde Bulgaristan Ulusal Kütüphanesi’nin Şark kısmında bulunan 14 Numaralı Vidin Şer‘iyye Sicili çalışmamızın ana kaynağını oluşturmaktadır. Bu defterde daha ziyade tereke, evlenme, boşanma, nafaka takdiri, miras davaları, gayrimenkul satışları, vesayet, narh tespiti, görevli tayinleri, vergi ve mukataa kayıtları gibi konularda tutulmuş 245 belge bulunmaktadır. Ayrıca merkezden yazılan fermanlar ve emirler de bu deftere kaydedilmiştir. Bu çalışmanın giriş kısmında Vidin’in tarihine dair kısa bir bilgi verildikten sonra çalışmaya konu olan defterin içeriğine değinilmiş ve daha sonra da özellikle XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Batı seferleri için oldukça önemli bir konumda bulunan ve yüzyılın başlarından itibaren “darü’l-cihad ve’l-mücahidin” olarak anılan Vidin’de 1699-1702 tarihleri arasında tutulmuş mahkeme kayıtlarına dayanarak, şehrin idari, ekonomik ve sosyal hayatı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

The records known as Sharia Register or Kadi Register kept by the Kadis include court records and they are fundamental reference guides for city history studies. It is possible to put forth the social, political and economic structure of the Ottoman society with the help of these records. The Sharia Registry of Vidin Numbered 14, presently exist at Oriental Department of National Library of Bulgaria, is the main resource of our study. There are a total of 245 documents in this registry on the issues ranging from inheritance, marriage, divorce, alimony appointment, real estate sales, custody, price fixing, officer appointments, tax collection, mukataa records etc. In addition, the edicts and orders issued from the capital have also been recorded in these records. At the beginning of this study, a brief history of Vidin is presented. Afterwards the administrative, economic and social life of Vidin, which had an important position for the eastern campaigns of the Ottoman Empire and also called as “dar al-jihad wa-l-mujahidin” since early stages of the century, is introduced with regard to the court records kept between the dates from 1699 to 1702.