Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2019 / Sayı: 2
SAĞLIKTA BÖLGESEL PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA VERİMLİLİĞİN ARTIRILMASI İÇİN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM: İKİ AŞAMALI KÜMELEME UYGULAMASI
- Dergi
- Verimlilik Dergisi
- Sayı
- 2019 · Sayı: 2
- Sayfa
- 7–25
- DOI
- —
Özet
Sağlık alanında bölge esaslı planlama çalışmalarının Türkiye için uzun bir geçmişi olduğu bilinmekle birlikte, Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birlikte bölgesel planlama çalışmaları hız kazanmıştır. Bu planlama çalışmalarında, T. C. Sağlık Bakanlığı tarafından dikkate alınan temel kriterler arasında başta coğrafi yakınlık olmak üzere nüfus, sağlıkta insan kaynakları ve sağlık alanında fiziki ve teknik olanaklar bulunmaktadır. Bu çalışmada ise sağlık hizmet bölgelerinin belirlenmesinde dikkate alınan kriterlerin; demografik, eğitim, sağlık, mali kapasite, yaşam kalitesi, altyapı ve coğrafi bölge gibi çok sayıda değişken grubunu inceleyerek daha geniş bir bakış açısı ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan veri seti ulusal düzeyde resmi istatistik kayıtlarından temin edilmiş olup, analizlerde İki Aşamalı Kümeleme Yöntemi kullanılmıştır. Türkiye genelinde 81 il için yapılan İki Aşamalı Kümeleme Analizi sonucunda 10 farklı küme belirlenmiştir. Kümelerin belirlenmesinde en fazla etkili olan değişkenlerin ithalat, uzman doktor sayısı ve nüfus yoğunluğu olduğu bulunmuştur. Kümeleme analizi performans sonucu ise oldukça iyidir (Silhouette değeri=0,72). Çalışma sonuçları, sağlıkta bölgesel planlama çalışmalarında verimliliğin artırılabilmesi için ekonomik, sağlık ve demografik faktörlerin ön planda olduğu, yerel beklentileri göz önünde bulunduran bir planlama anlayışının önemine vurgu yapmaktadır.
Abstract
It is known that province based planning in health has a long history for Turkey and it gained momentum with Health Transformation Program. In this planning studies, T. C. Ministry of Health takes into account geographical proximity at first and then other factors like population, human resources in health and physical and technical facilities. The purpose of this study is to offer a broader perspective in determination of health provinces by analysing different variables including demography, education, health, fiscal capacity, life quality, infrastructure and geography. Data is taken from national official statistics and two-step cluster analysis was used. At the end of two-step cluster analysis, 10 different clusters were determined for 81 provinces of Turkey. It was seen that the most important variables for determining clusters are import, number of specialist physicians and population density. The performance of cluster analysis is good (Silhouette value=0,72). Study results emphasize the importance of a planning approach that gives prior importance to economic, health and demographic factors while considering provincial expectations to increase efficiency of regional planning studies in health.