Dergiler / Sanat Tarihi Yıllığı / 2018 / Sayı: 27
Niksar Melik Danişmend Gazi Türbesi Haziresi’nde Tespit Edilen Sırlı Tuğla Şahide
- Dergi
- Sanat Tarihi Yıllığı
- Sayı
- 2018 · Sayı: 27
- Sayfa
- 63–80
- DOI
- —
Özet
Niksar tarihi ile ilgili bir çalıştay dolayısıyla, 2012 senesinde gerçekleştirdiğimizziyaret sırasında, Melik Danişmend Gazi Türbesi’nin haziresinde yeşil sırlı tuğlabir şahide dikkatimizi çekmiştir. Şahide, daha önce bir benzeri görülmemiş şekilde,pişmiş topraktan imal edilerek sırlanmış olması bakımından ve (mevcut literatürincelemesine göre) bu malzemeden tespit edilmiş tek örnek olarak karşımıza çıkmasıaçısından önem arz etmektedir. Çalışmadaki amaç, şahidenin teknik, biçimve süsleme özelliklerinin tanıtılarak literatüre geçirilmesidir.Dikdörtgen biçimdeki şahidenin üst kısmı altı adet yuvarlak dilimle düzenlenmişolup ortadaki dilim biraz kırık olmakla birlikte hafif sivri bir şekilde sonlandığıtahmin edilmektedir. Kalan izlerinden yeşil sırlı olduğu anlaşılan tuğla şahideninyüzeyinde, kalıp baskı tekniğiyle serbest şekilde yapılmış süslemeler yer almaktadır.Şahide üzerinde kitabe ve tarih bulunmamaktadır. Burada tanıtılan yeşil sırlıtuğla şahidenin tarihlendirilmesinde, imal edildiği malzemeyle benzer karşılaştırmamalzemesi tespit edemediğimiz için kesin bir şey söylemek zordur. Ancaksöz konusu şahideyi, malzemeleri farklı olmakla birlikte, biçim özellikleri olarakbenzer şahidelerle karşılaştırmamız mümkün olabilir. Özellikle Niksar, Tokat veSivas bölgesindeki diğer örneklere baktığımızda, genel olarak XIV. ve XV. yüzyılatarihlenen benzer biçimdeki şahidelere rastlamak mümkündür. Taş şahidelerdekidilimli biçimin ve rozetlerin kullanımının benzerliği dikkate alındığında sırlı tuğlaşahidenin XIV. - XV. yüzyıllara tarihlendirilebileceği ileri sürülebilir.
Abstract
Due to a workshop on the history of Niksar, during the visit we carried out in2012 a green glazed brick tombstone in Melik Danişmend Gazi Tomb has beentaken our attention. The tombstone is important in that it is made from terracotta,unprecedented, and that it is confronted as the only example identified from thismaterial (according to existing literature review). The purpose of this study is tointroduce the technical, form and ornamentation characteristics of the tombstoneto the literature. The upper part of the rectangular form is arranged with six roundslices and the middle slice is estimated to have ended in a slight pointed manner.On the surface of the brick, which is understood to be the green glaze from theremaining traces, there are freestanding ornaments with mold printing technique.There is no inscription and no date on the tombstone. It is difficult to tell adefinite thing about the date of the tombstone, for which we can not identify thecomparison material from its type. However, it may be possible that we comparethe examples with similar features as the form features, albeit the materials aredifferent. Especially when we look at other tombstones in the regions of Niksar,Tokat and Sivas, it is possible to find similar forms, generally dated to the XIV.and XV. centuries. Given the similarity of the use of sliced forms and rosettes onstone tombstones, it can be argued that the glazed brick tombstone can be datedto the fourteenth and fifteenth centuries.