Çorum ve Çevresinde Yaşatılan Zâkirlik Geleneği

Özet

Cem âyini boyunca çalgı eşliğinde nefes, deyiş, düvaz, miraçlama, semah gibi türleriicra eden bir ozan tipine karşılık gelen zâkir, sergilediği müziksel performans gereği tarikaterkânı içinde gelenek aktarıcısı kimliğiyle de önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda Çorum veçevresinin güçlü bir zâkirlik geleneğine ev sahipliği yapması ve birçok yetkin zâkirin buçevrede yetişmiş olması çalışmanın odak noktasını teşkil etmektedir. Çalışmanın amacı,zâkirliğin genel tanımından hareketle, yöre zâkirlerinin cem içindeki konumlarını, müzikselpratiklerini, belleklerinde saklı kalmış edebi metinleri ve bu metinlerden kopan deyişleri tespitetmek ve Çorumlu zâkir tipleri üzerinden günümüzdeki zâkirliğin genel durumunu gözler önünesermektir. Burada nitel araştırmaya dayalı ampirik bir çalışma biçimi ve etnografi temelli kültüranalizi yöntemi benimsenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme ve katılımcı gözlem teknikleriyleelde edilen tüm veriler edebiyatı, müziği ve retoriğiyle Çorum ve çevresindeki zâkirlikgeleneğinin günümüzdeki temsili varlığını teyit ederken, temelde pragmatik bir anlam taşıyanzâkirliğin, modern yaşam koşulları altında simgesel bir anlam kazanmaya başladığınıgöstermektedir.