Nâyî Osman Dede'nin Nota Defterinden Üç Saz Eserinin Müzik Yazısı Açısından İncelenmesi

Özet

On yedinci yüzyıl Türk musikisi literatür tarihinde ilk ve en önemli isimlerden birisiNâyî Osman Dede'dir. Neyzenlikte "Kutbü'n-nâyî" derecesine ulaşmış bestekâr, şair ve şeyhNâyî Osman Dede'nin hayatı kadar, kendi icat ettiği müzik yazısı ile saz eserlerini kaydettiğidefteri hakkında da çok az şey bilinmektedir. Defterin tek nüshası vardır, özel birkütüphanededir ve sadece birkaç kişi görebilmiştir. Defter ile ilgili çalışma da sınırlı sayıdadır.Nâyî Osman Dede'nin defteri hakkındaki ilk bilgilere Eugenia Popescu-Judetz tarafından, 1996yılında yayınlanan Türk Musiki Kültürünün Anlamları adlı çalışmasında yer verilmiştir. Buçalışmasında defterin genel özellikleri, nota işaretleri ve defterdeki saz eserlerinin isimleribulunmaktadır. Defterden birkaç belge ve bir saz eserinin tıpkıbasımı ise ilk kez NilgünDoğrusöz tarafından 2006 yılında yayınlanmıştır. Bu çalışmada ayrıca Rauf Yekta Bey'indeftere ilişkin hazırlamış olduğu bir şablon da yayınlanmıştır. Defter özel arşivde olduğu içinüzerinde başka çalışma yapılamamıştır. Nâyî Osman Dede'nin defterini elinde bulunduran RaufYekta Bey'in torunu Yavuz Yekta Bey, 1996 yılında TRT için hazırlanan "Ney Belgeseli" adlıprogramda defteri tanıtmış ve bazı sayfalarını da yapılan bu program aracılığı ile yayınlamıştır.Yapılan ön araştırmalara göre yayınlanan bu sayfalarda üç saz eseri olduğu ve daha önce hiç biraraştırmacı tarafından üzerinde çalışma yapılmadığı belirlenmiştir. Bu sayfalarda Nâyî OsmanDede'nin defterinde kullandığı ve diğer araştırmacıların örneklendiremediği nota işaretlerininbulunduğu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı da Nâyî Osman Dede'nin defterinde yer verilen üçsaz eserinin tanıtılması, eserlerde kullanılan işaretlerin ortaya konulması, şimdiye kadar tespitedilen bilgilerden de yararlanarak mevcut bilgilerin netleştirilmesi ve genişletilmesi olarakbelirlenmiştir.