OSMANLI DEVLETİ’NDE NÜFUS SAYIMLARINA BİR ÖRNEK: MALATYA’YA TABİ CAMİ-İ KEBİR MAHALLESİNİN DEMOGRAFİK VE SOSYAL YAPISI (1842-1843)

Özet

Osmanlı Devleti'nin sosyal ve demografik yapısı ilgili tarihçiler tarafından yapılan araştırmalarda yararlanılan arşiv kaynaklarından biride Nüfus defterleridir. Nüfus defterleri, yalnız sayımı yapılan bölgelerdeki bireylerin adlarını lakaplarını ve fiziki yapılarını vermekle kalmamakta, ödedikleri vergi miktarı, yaptıkları mesleklere, kişilerin yaşlarına ve sağlık durumlarına kadar birçok konuyu içerisinde barındırmaktadır. Defterlerden aile yapılarıyla ilgili ayrıntılar elde edilebilmektedir. Yerleşim yerlerinde kaç ailenin küçük aile veya kaç ailenin geniş aile olduğu tespit edilmektedir. Bazı haneler baba ve annenin yanında dede, nine, amca ve halanın da yaşadığı kalabalık meskenlerin olduğu görülmektedir. Nüfus Defterlerinde kişilerin mesleklerinin kaydedilmiş olması, ülke içinde, mesleklerin dağılımı konusunda bilgi edinilmesine imkân sağlamaktadır. Biz de bu çalışmamızda, 1841/1842 tarihli BOA bulunan Nfs kodu 2640 olan Harput eyaleti, (Malatya) sancağı, Malatya, Cubas nahiyesi, İzoli nahiyesi nüfus defterinden hareketle Malatya merkeze bağlı mahalle konumunda olan Cam-i Kebir Mahallesinin demografik ve sosyal yapısı ortaya koymaya çalıştık.