Türkiye’de boğmaca epidemiyolojisi: Pekiştirme aşı dozları gerekli mi?

Özet

Amaç: Türkiye’de, 1968 yılından beri, bebeklere yaşamın ilk yılında üç doz (2, 3 ve 4.ayda) ve 16-24 aylık iken rapel doz olacak şekilde rutin boğmaca aşısı yapılmaktadır. 2007’den beri, boğmaca aşısı aselüler aşı şekilde uygulanmaktadır. Son yıllarda artan aşı oranları ile birlikte ülkemizde boğmaca insidansında önemli bir azalma olmuştur. 1970’li yıllarda %20-30 olan 3 doz DBT aşı oranları, 2005 yılına gelindiğinde %90’a ulaşmıştır. Buna parelel olarak, 1970’li yıllarda 100.000’de 21 olan boğmaca insidansı 2005 yılında 100.000’de 0.38’e düşmüştür. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Doğu Bölgelerimiz dışında Dünya Sağlık Örgütü’nün hedeflediği insidansa (<1/100.000) ulaşılmıştır. Ancak, boğmaca ülkemizde hala tüm yaş gruplarını özellikle ergen, erişkin ve bebekleri etkileyen bir enfeksiyon hastalığıdır. Siklik patern göstermeye devam etmekte, 2-5 yıl aralıklarla salgınlar yaparak morbidite ve mortaliteye yol açmaktadır. Örneğin, yükselen aşı oranlarına rağmen, 1997, 2000 ve 2004 yıllarında boğmaca vakalarında artış görülmüştür. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, ülkemizde de dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi ergen ve erişkinlerde boğmaca sıklığı arttığını göstermektedir. Daha önceki yıllarda boğmaca vakalarının %6.5’i ergen ve erişkin yaş grubunda iken, 2005 yılında bu oran %16.9’a yükselmiştir. Sonuç olarak, bebeklikte uygulanan dört doz boğmaca aşılaması uzun süreli koruyuculuk için yeterli olmamaktadır; okul çocukları ve ergenler enfeksiyona duyarlıdır. Bu nedenle ülkemiz, boğmaca aşı şemasının yeniden düzenlenmesi gereği vardır. Ulusal aşı takvimine okul öncesi çocuklar ve ergenler için boğmaca pekiştirme dozlarının eklenmesi düşünülmelidir.

Abstract

Aim: In Turkey, routine childhood pertussis immunization with whole cell pertusis vaccine (DTP) has been given since 1968. Pertussis vaccine has been administered in the 2nd, 3rd, and 4th months of life, in combination with a booster dose administered between the 16th and 24th months. Acellular pertussis vaccine has been administered since 2007. It is observed that vaccination coverage rates steadily increased and pertussis incidence decreased by years( with time? over the years?). Third-dose DTP vaccination coverage increased from 1970 (20–30%) to 2005 (90%). In 2005, pertussis incidence tended to decrease (0.38 per 100.000) compared to 1970 (21 per 100.000). According to the available data of the Ministry of Health, Turkey appears to be reaching the WHO target, with a pertussis incidence of <1 case per 100.000, except for East Anatolia. However, pertussis still affects all age groups, especially adolescents, adults, and young infants in Turkey, and occurs endemically with 2- to 5-year cycles of increased disease incidence. It was noticed that the number of cases increased in 1997 and 2004 despite increased coverage. The incidence of reported pertussis among adolescents and adults has increased over the past decade in our country. Even though only up to 6.5% of the cases were ≥15 years of age until 2005, 16.9% of them were included in this age group in 2005. Consequently, the four doses of infant pertusis vaccination administered in Turkey is not sufficient for longlasting protection against the infection. A large number of schoolchildren, adolescents, and adults are susceptible to pertusis infection, and therefore improvement in vaccination procedures in our country is necessary. Booster doses of pertussis vaccine for pre-school children and adolescence might be considered. (