Türk Halk Türkülerinde Değirmen Motifi ve Değirmenci Türküleri

Özet

Halk türkülerinde bir toplumun günlük yaşamına ilişkin görünümler mevcut olduğu gibi, kültür tarihine ilişkin toplumsal olguve gerçeklikler de bulunur. Halk hayatının her türlü tezahürünübulabildiğimiz Türk halk türküleri dağarcığını incelediğimizdedikkat çekici unsurlardan biri, bir grup türkü metninin tematikyapısında "değirmen" ve "değirmenci" motifinin bulunması gerçeğidir. Bu olgu, toplumun kültür tarihiyle ilgili olduğu kadar,belirli ölçülerde bir sosyal gerçekliği de yansıtır.Değirmen ve değirmenci unsuru türkülerde iki biçimde karşımıza çıkar. Birincisi ve daha yaygın olanı, değirmen motifinin her hangi bir türküde genellikle başlangıç dizelerini dolduran söz kalıplarını oluşturmasıdır. Bu tipte çok sayıda örnekbulunabilir. Bu söz kalıplarının, türkünün konusuyla ilgiliolması gerekmez. İkincisi ise, değirmenci motifini içeren türkülerdir ve bu araştırmada tematik yapısı asıl irdelenen bu tiptürkülerdir. Aşağıda bu gruba giren türkülerin birbirleriyle sıkıve anlamlı bir tematik ilişkisi olduğu varsayılacak ve irdelenecektir. Diğer taraftan, gerek değirmen motifinin söz kalıbı olarak, gerekse benzer tematik yapıya sahip değirmenci türkülerinin anlamlı bir şekilde Türk dünyasına yayılmasından hareketle, Anadolu kültüründe değirmenin yerine değinilecek vebu sosyo-kültürel olgunun türkülere yansıması üzerinde dedurulacaktır

Abstract

In the folk songs of a certain society it is possible to find certain social phenomena and facts related to cultural history as reflections of daily life. Turkish folk songs also represent almost all aspects of Turkish folk life. While examining the repertoire of Turkish folk songs, one of the noteworthy characteristics to be noticed is that a group of songs have thematic structures related to mill or miller motifs. This phenomenon, which is present in Anatolia and the Balkans and probably in Central Asia and the whole Turkic world too, reflects cultural history and social reality. In folk songs, we can see elements related to the mill and the miller in two different ways: firstly, the mill motif in some songs is generally is used at the beginning of each stanza and this usage constitutes certain fixed patterns and expressions. There are many examples of this first kind, and it is not always necessary that these patterns are directly related to the theme of the song. The second group contains songs with miller motifs, and the main focus of this essay is on this group. Assuming a close and meaningful thematic relation between the songs in the second group, the study will examine these relations and the reasons behind the songs with a mill motif. The study will also emphasize the short history of the mill and the place of the mill in Turkish cultural history