Osmanlı'nın Son Döneminde Ahıska Türklerinin Anadolu'ya Göç ve İskânı

The Migration and Settling of the Ahiska Turks in the Late Period of the Ottoman Empire

Özet

Kurulduğundan beri Kafkasya'da hâkimiyet kurmak isteyen Rusya, XIX. yüzyılda, Osmanlı Devleti'nin zayıflamış olmasından faydalanarak bu politikasına hız verdi. Osmanlı Devleti, Rusya'nın saldırılarıyla daha da güçsüzleşti ve topraklarının önemli bir kısmı Rusya'nın eline geçti. Rusya, Kafkasya'da siyasî hâkimiyet tesis ettikten sonra kültürel ve ekonomik olarak da etkin olmak istedi. Bu amaçla Kafkasya'da yaşayan yerli halkın ya Hristiyan olmasını ya da bölgeyi terk etmesini temin etmek amacıyla baskıcı politikalar izledi. Bunun üzerine Kafkasya'da yaşayan binlerce insan 1860'lardan itibaren Anadolu'ya göç etti. Bu sırada göç eden halklardan biri de Ahıska Türkleridir. Bu çalışmada Ahıska Türklerinin kendi öz yurtlarını bırakıp Anadolu'ya göç etme nedenleri, göç ve iskân süreçleri, Anadolu'daki yeni hayatlarına uyum sağlamada ne gibi güçlüklerle karşılaştıkları ve yerli halk ve devletle ilişkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Çalışmada; Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan konuyla ilgili belgelerden yararlanılmıştır. Ayrıca göçmenlerin Anadolu'daki hayatlarına uyumlarını tespit etmek amacıyla Anadolu'da iskân edilen Ahıska Türklerinin çocukları ya da torunlarıyla mülakat yapılarak elde edilen sözlü tarih verilerine de yer verilmiştir

Abstract

Russia, which followed an imperialist policy from its foundation onwards, accelerated this policy in the 19th century. The weakening of the Ottoman Empire made Russia's actions easier. The Ottoman Empire got even weaker due to Russian attacks and Russia conquered an important part of Ottoman land. The Russians followed oppressive policies forcing the natives to convert to Christianity or abandon their settlements. Therefore, thousands living in Caucasia migrated to Anatolia in the 1860s. One of these migrating tribes was the Ahiska Turks. This study aims at revealing the reasons why Ahiska Turks abandoned their countries and migrated to Anatolia and focuses on their migration and settlement processes, the difficulties they faced in adapting to their new lives in Anatolia and their relations with the locals and the government. The study uses the archival documents of the Turkish Prime Ministry's Ottoman Archive. Moreover, the study includes oral historical data collected through interviews conducted with the children or grandchildren of Ahiska Turks who settled in Anatolia in order to understand how well they adapted to their new lives.