OSMANLI CAMİLERİNDE MEKAN KURGUSU AÇISINDAN KARE TABANLI BALDAKEN VARYASYONLARI (15.-17.YY.)

VARIATIONS ON THE SQUARE BASED BALDACHIN IN OTTOMAN MOSQUES FOR THE CONCEPT OF SPACE (15TH-17TH CENTURIES)

Özet

Baldaken, Klasik Dönem Osmanlı camilerinin çekirdeğini oluşturan en önemli strüktürel sistemdir. Bu sistem; ana kubbenin, birbirine askı kemerleriyle bağlanan ayakların oluşturduğu strüktüre oturtulmasıyla meydana getirilmiştir. Bu tür camilerde mekan, bu baldaken strüktürün etrafında gelişmiştir. Dört, altı veya sekiz ayaktan meydana gelebilen bu sistem Osmanlı mimarisinde son derece özgün ve zengin bir cami geleneğinin oluşmasına ve Klasik çizgilerine kavuşmasına neden olmuştur. Bu baldaken strüktürler arasında en yaygın uygulamalar dört ayaklı baldaken strüktürlerle gerçekleştirilmiştir. Nitekim mekanın bazen iki yana, bazen de dört yana genişletildiği bu sistemde 6 farklı mekansal varyasyonun denendiği belirlenmiştir.

Abstract

Baldachin which has constituted the core of mosques is the most important structural system. In this system, the main dome is seated on structure which constitute with pillars anchored each other with supporting arches. The spatial composition developed around this domed baldachin structural system in these mosques. This system which can be constituted four, six or eight pillars caused to come into existence original and rich mosque tradition for Ottoman architecture and it reached the Classical line. The most widespread applications were constructed with four pillars system. As a matter of fact, it was observed that six different spatial variations were tried in this system in which space was expanded to two or four sides.