Çeviride sadakatin yeni tanımları: Shakespeare'in a midsummer night's dream'i için Can Yücel'in Bahar Noktası bir ihtimal midir?

New definitions of loyalty in translation: Is Can Yücel'in Bahar Noktası An Equivalnet for Shakespeare's a midsummer night's dream?

Özet

Bu yazı, "Can Yücel'in Shakespeare Çevirilerinde 'Sadakat'" başlıklı yüksek lisans tezi çalışmasına dayanmaktadır. Çalışmanın amacı Can Yücel'in William Shakespeare'den yaptığı üç oyunun çevirilerini, Raymond van den Broeck önerdiği çevirinin analitik işlevini sorgulayan yöntem temel alarak çözümlemektedir. Bu yöntem çerçevesinde poetika, ideoloji, dil söylem evreni dizgeleri hem kaynak hem de erek metin için çözümlenmiş, Can Yücel'in çeviri ilkelerinin yanı sıra bu dizgelerin çeviri sürecine etkileri de erek metinlerin çözümlemeleri sırasında dikkate alınmıştır. Bu verilerin ışığında tez çalışmasında Can Yücel tarafında çevrilen Bahar Noktası (1980), Fırtına (1991) ve Hamlet (1992) ile Shakespeare tarafından yazılan^ Midsummer Night's Dream (1595- 1596), The Tempest (1610-1611) ve Hamlet (1600-1601) oyunları karşılaştırmalı çözümleme yöntemi içinde ele alınmıştır. Bu yazı kapsamında ise sadece Bahar Noktası ile yetinilmiştir. Sonuç olarak, Can Yücel'in kaynak oyunların özünü ve biçimini değiştirmeden Türkçe'ye aktarma kaygısı taşıdığı görülmüştür. Ayrıca kaynak metinlerin aslında birer tiyatro metni olduğunu, dolayısıyla sahnelenme işlevlerini göz ardı etmeyen Can Yücel'in bu çalışmaya uygun olarak kaynak oyunları erek dilde de sahnelenebilir metinler olarak çevirdiği sonucuna varılmıştır. "Sadakat" kavramı ise bu süreçte yeni bir anlam kazanmış, sadakatin farklı ölçüderi olabileceği görülmüştür. Hem Raymond van den Broeck'un önerdiği yöntem, hem de Can Yücel'in çeviri ilkeleri çerçevesinde Bahar Noktasimn "sadık" bir çeviri olduğu saptanmıştır.

Abstract

his paper is based on the M.A thesis entided "'Loyalty' in Can Yücel's Shakespeare Translations". The study aims at analysing three translations of Shakespeare by Can Yücel using Raymond van den Broeck's method regarding the analytic function of translation. Within the scope of this paper, I only made use of the translation of A Midsummer Night's Dream, Bahar Noktası in Turkish. The poetics, the ideology, the language and the discourse universe of both source and target texts were examined. Can Yücel's own ideas on translation were also taken into consideration during the analytical process. The target texts by Can Yücel, namely Bahar Noktası (1980), Fırtına (1991) and Hamlet (1992) were compared with the source texts by Shakespeare, entitled A Midsummer Night's Dream (1595-6), The Tempest (1610-1611) and Hamlet (1600-1601) and were analysed. I reached the conclusion that Can Yücel aimed at translating the source texts without sacrificing their sense and form. I also concluded that Can Yücel did not disregard the fact that the source texts were originally performance texts and that their function of performability should be taken into account. Can Yücel meant to translate the source texts to the target language in a form which would also be a performance text. The term "loyalty" had a new perspective in this analysing process and I argued that the target text, Bahar Noktası, by Can Yücel is "loyal" both according to Raymond van den Broeck's method arid in the frame of Yücel's own translation principles.