'Kültür Emperyalizmi' ve 'Modernleşme' kuramları açısından Türkiye'de sinema üzerine notlar (1896-1939)

Özet

Türkiye’de sinemanın ilk yıllarını ‘Kültür Emperyalizmi’ ve ‘Modernleşme’ kuramları çerçevesinde irdeleyen ayrıntılı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu makale, ‘kültürel özerklik/özgürleşim/direniş’, ‘kültür emperyalizmi’ ve ‘modernleşme’ gibi kavramlardan yararlanarak Türkiye’de sinemanın girişini ve gelişimini irdelemektedir. Bulgulara göre Türkiye’de sinemanın girişi ve gelişimini Batı’daki sinema deneyiminin basitçe kopyalanması olarak nitelemek mümkün değildir. Yerel ihtiyaçlar dolayısıyla sinema teknolojisine yönelindiği, teknoloji alımında ve film ithalatında seçmeci davranıldığı gözlenmektedir. Sinemanın ilk yıllarında Türkiye’nin yaşadığı deneyim daha çok ‘Kültür Emperyalizmi’ teorisyenlerinin kültürel özerklik yönelimli argümanlarını hatırlatmaktadır.

Abstract

There is not any detailed study about early years of movie in Turkey, especially in the framework of ‘cultural imperialism’ and ‘modernisation’ theories. Using some terms such as ‘cultural autonomy/emancipation/struggle’ and ‘cultural imperialism’ and ‘modernization, this paper studies the movie’s development Turkey. According to findings, it is not possible to evaluate the early years of movie as simply transfer of the movie experience of the West. It can be seen that because of local needs movie technology has been introduced into country and chosen as eclectic. The movie experience of Turkey refers to cultural autonomy concept in line with Cultural Imperialism theory.