Kars vilayetine Ermeni Göçü (1878-1914)

Özet

Bu makale 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusya'ya ilhak edilen üç sancaktan Çıldır ve Kars sancaklarında Rus hükümetinin kurmuş olduğu Kars askeri vilayetine (oblast) Anadolu'dan gelen Ermeni nüfusun göçünü ve Rus hükümetinin adı geçen vilayetteki iskan politikasını konu almaktadır. Çalışma Türk tarih yazımında genel kabul gören yaklaşımın aksine Rus çarlık hükümetinin Kars vilayetinde Ermenilerin iskanına sıcak bakmadığını savunmaktadır. Rus hükümeti 1890'lardaki “Ermeni iğtişaşatı” sırasında Anadolu'dan kaça- rak Kars vilayetine gelen mülteci (kaçkın) Ermenileri geri alması için Babıali'ye başvurmuş ancak Sultan Abdülhamid onları geri almamakta diretmiştir. Böylece Rus hükümeti sonunda Osmanlı İmparatorluğu'ndan büyükçe bir Ermeni mülteci nüfusunu Kars oblastına kabul etmek zorunda kalmıştır.

Abstract

The subject of this article is the emigration of the Armenian population from Anatolia into the Kars military province (oblast), that was formed out of the two Ottoman sanjaks of Çıldır and Kars, annexed by Russia after the Russo-Turkish War of 1877-78. It also concerns the settlement (colonization) policy of the Russian government in the said oblast. The present study argues that contrary to the mainstream academic discourse in Turkish historiography, the Russian imperial government did not favor resettlement of Armenians in the Kars oblast. The Russian government applied to the Sublime Porte to take back those refugee Armenians who fled from Anatolia into the Kars oblast during the “Ar- menian turmoils” in the 1890's. However, Sultan Abdulhamid was adamant not to accept them back. Thus eventually it was forced to accept a large Armenian refugee population from the Ottoman Empire into the oblast.