Belgelerdeki mi, Belleklerdeki mi: Hangi Seyid Rıza?

Özet

Ankara Hükümeti'nin de facto yönetimde olduğu ara dönemde (1920-21), Sivas'ın Koçgiri bölgesinde baş gösteren ve bazı Batı Dersim aşiret güçlerinin de içinde yer aldığı hâdiseler vesilesi ile Seyid Rıza'nın çeşitli devlet mercileri ile yaptığı yazışmaların resmi makamlarca nasıl değerlendirildiğine ilişkin bir irdeleme, bu makalenin temel içeriğini oluşturmaktadır. Bununla birlikte bu makale şu ana kadar mevcut alternatif kaynaklarda yer alan Seyid Rıza'nın "Koçgiri İsyanı" sürecinde olaylara ve döneme ilişkin hâl ve tutumuna dair anlatılar ile dönemin arşiv belge verilerinin karşılaştırılmasının sonuçlarını da içermektedir. Bu makale ayrıca, dönem itibari ile Seyid Rıza hakkında yukarıda bahsi geçen değerlendirmeleri sergilemekle birlikte Seyid Rıza'nın Koçgiri Hâdisesi vesilesiyle resmi yazışmalarda yer alması, dolayısıyla devlet nezdinde tanınması, muhatap olarak görülmesinin sonuçları ve "Dersim Harekâtı"na giden süreçte akıbetine olan etkisini de tartışmayı hedeflemektedir.

Abstract

This article analyzes the ways certain state officials evaluated the correspondences of Seyid Rıza with regard to the events which took place in the Koçgiri region involving certain Western Dersim tribal powers, which occurred during the period when the Ankara Government was the de facto administration (1920-21). The article as well offers conclusions upon a comparison of data in the archival documents of the period with narratives relating to Seyid Rıza's attitude toward the Koçgiri Incident and to the period, as found in alternative sources. This article aims to present the above-mentioned evaluations of Seyid Rıza, and to debate the results of Seyid Rıza being mentioned in official correspondence in the context of the Koçgiri Incident and consequently his recognition by the state and his being seen as an interlocutor, along with his influence on the process leading to the Dersim Operations.