Yöntem ve Uygulama Açısından "Türkiye Türkçesi Söz Varlığının Derlem Tabanlı Sözlüğü"

Özet

Sözlükbilim yöntem ve uygulamaları geçmişten bugüne bilişim teknolojilerine paralel olarak bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Geçmişte fişleme, sınıflandırma, yenidenyazma vb. yöntemlerle dil nesnesini kendine konu edinen sözlükbilim, günümüzde derlem (corpus) adı verilen dilsel bütünceler üzerinden araştırma nesnesine yönelmiştir. Alanyazına baktığımızda Oxford, Collins, Longman, Cambridge benzerisözlüklerin derlem tabanlı (corpus-based) uygulamalar sonucuoluşturuldukları görülür. Öte yandan genel hatlarıyla TürkiyeTürkçesinin Söz Varlığını (TTSV) barındıran sözlüklerin derlem dilbilimin ve çağdaş sözlükbilim çalışmalarının paralelinde olmadığı gözlemlenir. Bu çalışmada, 'Türkiye Türkçesi SözVarlığının Derlem Tabanlı Sözlüğü'nü oluşturmanın bir yöntem olarak tanıtımı amaçlanmıştır. Bu çerçevede derlem dilbilimin ilke ve yöntemlerinden yararlanılarak 50 milyon (+/-)sözcük içeren bir model derlem oluşturulmuştur. Bu derlemaracılığıyla 'Türkiye Türkçesi Söz Varlığının Derlem TabanlıSözlüğü'nün nasıl oluşturabileceğini ortaya koymak açısından,uygulanan yöntemin bir yönergesini verilmiştir. Çalışmadaöncelikle sözlükbilim, sözlükbilimin dünü ve bugünü üzerinde kısaca durulmuş, ardından yöntem ve model derlem tanıtılmış ve son olarak da örnek bir uygulamayla deneyimlenenyöntemin sonuçları aktarılmıştır. Çalışma, Türkçenin sözlükbirimsel topografyasının oluşturulması, Türkçenin ana dili veyabancı dil olarak öğretilmesinde söz varlığının güncel ve geçerli veriler doğrultusunda sözlükbirimselleştirilmesi anlamında alana önemli katkılar sağlayacaktır