SARIKAMIŞ HAREKÂTI SONRASI TÜRK ORDUSUNDA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR VE YAŞANAN KAYIPLAR

The Epidemics and Losses Suffered by the Turkish Army Following the Battle of Sarikamis

Özet

Bu çalışmada Birinci Dünya Savaşı'nda Sarıkamış Harekâtı sonrasında Türk ordusu içerisinde görülen salgın hastalıklar, hastalıklara bağlı yaşanan kayıplar işlenecektir. 22 Aralık 1914-6 Ocak 1915 tarih aralığında Türk ordusu tarafından icra edilen Sarıkamış Harekâtı başarısızlıkla sonuçlandı. Harekât esnasında ordu birlikleri soğuk ve açlıkla mücadele etmek zorunda kaldı. Bunun sonucunda muharebeler sona erdiğinde ordu içerisinde çok sayıda salgın hastalık aynı anda görülmeye başladı. Türk ordusunun sağlık hizmetleri yeterli düzeyde iyi olmadığı için aylık bazda on bine ulaşan ölüm oranları ile karşı karşıya kalındı. İstanbul'dan bölgeye gönderilen sağlık ekibinin etkin mücadelesi sonucunda 1915 yılının sonlarına doğru salgınlar kontrol altına alındı. Çalışma Genelkurmay Başkanlığı ve Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde bulunan belgeler ile hatıratlar çerçevesinde ele alınmıştır.

Abstract

The current study examines the epidemics and the related losses experienced in the Turkish army following the Battle of Sarikamis in the First World War. The operation carried out by the Turkish army between 22 December 1914 and 6 January 1915 was a failure. During the battle, Turkish troops had to struggle against cold and hunger. In the end of the battle, many epidemics appeared in the army. As the healthcare services of the Turkish army was not sufficient, a monthly death toll of nearly ten thousand was suffered. Thanks to the intensive efforts by the health team sent from Istanbul to the region, the epidemics were taken under control by the end of 1915. The study is based on the documents contained in the Ottoman archives of the Turkish General Staff and Turkish Prime Ministry and various memoirs.