Yüksek çözünürlüklü film tarayıcılar-fotogrametri ve uzaktan algılama uygulamaları açısından irdelenmeleri

High resolution film scanners-their evaluation in a view of photogrammetric and remote sensing applications

Özet

Tarayıcılar, sayısal fotogrametrik sistemlerin en önemli elemanlarından biridir. Geçen 10 yıl içerisinde doğrudan sayısal veri elde etmede meydana gelen gelişmeler çok yoğun olmasına rağmen, fılm-tabanlı sistemlerin fotogrametrinin bütün alanlarında kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca, haritacılık uygulamalarında, özellikle bilgi sistemi-tabanlı çalışmalarda ana veri kaynaklarından biri olan hava fotoğraflarının doğrudan sayısal formda alınması, henüz yeni gelişen bir teknolojidir. Bunun yanı sıra, Rus uyduları temel olarak film-tabanlı görüntüler üretirlerken, daha önceleri askeri uygulamalarla uğraşan Amerikan firmaları da fılm-tabanlı ve yüksek çözünürlüklü sistemleri yörüngeye yerleştirmek istemektedirler. Bu nedenle, mevcut bulunan ve büyük bir arşivi teşkil eden hava ve uydu fotoğraflarının sayısallaştırılması, günümüz itibariyle, tarayıcıların ana kullanım alanını oluşturmaktadır. Fotoğraf verilerine ihtiyaç duyan bazı önemli uygulamalar; (i) sayısal ortofoto üretimi, (ii) otomatik Sayısal Arazi Modeli (SAM) oluşturma, (iii) sayısal veri tabanını güncelleştirme ve (iv) SAM, ortofoto ve diğer sayısal ürünlerin Coğrafi Bilgi Sistemlerine (CBS) entegrasyonu sayılabilir. Bu çalışmada, sayısal fotogrametrik çalışma istasyonlarının önemli parçalarından birini oluşturan fotogrametrik tarayıcıların çalışma prensibleri ve bunlarla elde edilen verinin kalitesini etkileyen geometrik ve radyometrik performans karakteristikleri incelenmiştir. İki örnek Zeiss SCAI tarayıcısının farklı çözünürlük ve duyarlılıkta Wild A7 grid levhası ile yapılan geometrik testlerinin ayrıntılı sonuçları ortaya koyulmuş ve doğruluğu etkileyen parametrelerin kaynakları tartışılmıştır.

Abstract

Scanners are an essential part of the digital photogrammetric systems. Although the development in direct digital acquisition have been enormous in the last decade, it can be seen that film-based systems are used in all fields of photogrammetry. However, direct digital acquisition of aerial photographs which aresone of the main data source in mapping applications, especially in the information-based studies is a new developing technology yet. Besides this, while Russian satellites mainly provide film-based images, USA companies which previously active in military applications want to launch film-based high-resolution commercial systems. Therefore, the digitisation of aerial and satellite photographs which are available and form an extensive archive is the main use of scanners at present. Some of the important applications that need for digital data are (i) the dijital ortho-image generation, (ii) the automatic Digital Terrain Models (DTMs) generation, (iii) update of digital feature databases and (iv) the integration of digital data, particularly DTMs, ortho-images and derived products, in Geographic Information Systems (GIS). In this study, basic working principles and geometric and radiometric characteristics of photogrammetric scanners which provide input data to the digital photogrammetric workstations were described. The results from the geometric tests of two examples of Zeiss SCAI scanners in different resolutions have been presented and the sources of the parameters that affect the accuracy have been discussed in detail.