Dergiler / Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2016 / Sayı: 2016
KARS YÖRESİNDE BEBEK VE ÇOCUKLARA HİTAP ETME İFADELERİ: SOSYAL VE ANLAMSAL DEĞİŞİMLERE PEDAGOJİK BİR YAKLAŞIM1
- Sayfa
- 83–105
- DOI
- —
Özet
Günümüzde söz eylem ile ilgili olarak yapılan çalışmaların çoğu cinsiyet, stil çalışması, argo kullanımı, standart dil kullanımı ve şive üzerinde odaklanmıştır. Ancak, Türkiye'de bağlam ilişkisine bağlı olarak toplumsal anlamsal değişiklikler bazında sınırlı sayıda çalışma yapılmıştır. Çalışmada Türkiye'nin bir doğu ili olan Kars'ta ebeveynlerin çocuklarıyla olan iletişimlerinde en çok kullandıkları reddetme ve takdir etme söz eylemlerini inceleyerek korpus oluşturulmuştur. Veriler otantik kültürün çok yoğun yaşandığı köylerde yaşayan ve çocukları ilkokul veya ortaokula giden 145 ebeveynden toplanmıştır. Katılımcılara 12 adet farklı bağlamlara göre hazırlanmış duruma uygun olarak çocuklarının isteğini nasıl reddedecekleri veya başarılarını nasıl takdir edeceklerini içeren yazılı söylem tamamlama testi verilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde hem nitel, hem de nicel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Nitel araştırma amacıyla içerik analizi yapılmış, nicel analiz için ise tanımlayıcı ve çıkarımsal istatistikler yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda ebeveynlerin değişik oranlarda nezaket içeren çeşitli doğrudan ve dolaylı reddetme söz eylem kullandıkları tespit edilmiştir. Yine övgü söz eylemlerinde farklı ortamlarda farklı derecede kullanıldığı da saptanmıştır. Bu çalışmanın Kars yöresindeki anaokulu veya ilkokulda görev yapan öğretmenler için öğretmen-ebeveynçocuk iletişimi oryantasyonu açısından bir rehber niteliği taşıyabileceği öngörülmektedir. Bu bağlamda anne-baba-çocuk arasındaki iletişim biçimlerinin öğretmen tarafından bilinmesi olası önyargı ve yanlış anlaşılmaları ortadan kaldırmada faydalı olacağı gibi, çalışma, yöresel kültürü yaşayan ebeveynlerin çocuklarının yaş, davranış iletişim bağlamına ilişkin olarak kullandıkları iletişim teknik ve stillerine odaklandığı için, öğretmenlerin bu söylem analizi sayesinde öğrencileriyle olan etkileşimlerini yenilemelerini hızlandırmalarına ve onlarla iletişimlerini geliştirmeye yardımcı olacağı tahmin edilmektedir.
Abstract
Sociolinguistic studies indicate social factors, linguistic relations and social changes. Today, most of the studies on speech acts have focused on gender, styles, slang uses and standard and dialectic uses. However, in Turkish context, a limited number of studies have examined the social semantic changes related to context and meaning. In this study, a corpus was created by examining frequently used speech acts of refusals and compliment strategies that are used in communication with school children in an eastern city in Turkey. Data were obtained from 145 parents who have a child that attends either primary or secondary school and who live in the villages where local authentic culture is intense. They took 13 discourse completion tasks. The tasks include complement and refusal situations in the communication between parents and their school children under different situations. A coding and classifying approach was used to analyze the data. The findings showed that parents employ several direct and indirect speech acts of refusal strategies on varying degree of politeness. Further, they also use several different complementation strategies in different situations. It is anticipated that this study might be a guide for the teacher-parent-student orientation for primary school teachers who work in that region. The recognition of the styles used in the communication among mother-fatherchild in a rural region in Turkey might eliminate potential prejudices and misunderstandings. Thus, findings of the study may allow primary school teachers form real meanings in their parent-student-teacher perception styles. Furthermore, as thistechniques/styles that parents living with local culture direct to their children according to age, behavior and the context of interaction, teachers can facilitate from the discourse analysis to refine their interactions with students and to improve communication with them.