Ailede Kanser Öyküsü ve Algılanan Kanser Riski, Kanserden Korunma Davranışları ile İlişkili mi?

Are Family History of Cancer and Perceived Cancer Risk Associated with Cancer Preventive Behaviors?

Özet

Amaç: Dünya Sağlık Örgütü raporlarında kanserlerin en az üçte birinin önlenebileceği bildirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, ailede kanser öyküsünün ve bireysel kanser riski algısının, birincil ve ikincil koruma kapsamında kanserden korunma davranışları ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma grubunu, Ankarada bulunan Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerine (KETEM) 2010 yılının Ekim- Kasım ayları içinde ilk defa başvuran 332 kadın oluşturmaktadır. Karma veri toplama yönteminin (anket formları, tıbbi kayıtlar, odak grup görüşmeleri) kullanıldığı çalışmada, niceliksel verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Fisherin kesin ki-kare testi, McNemar`ınkare testi, Bowkerin simetri testi ve bağımlı gruplarda t-testi, niteliksel verilerin analizinde görünür/açık içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %55,4ünün ailesinde kanser öyküsü bulunmakta, %26,8i kansere yakalanma ihtimalinin çoğu insandan daha yüksek olduğunu düşünmektedir. KETEMe başvurmadan önce kanserin erken tanısına yönelik tetkik yaptırma durumu, KETEM başvurusu sonrasında sağlık davranışlarında olumlu değişim durumu ve KETEMde gelecekteki taramalara düzenli katılma konusundaki yaklaşım, ailede kanser öyküsüalgılanan kanser riski ile ilişkili bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Çalışmanın bulguları, KETEM hizmetlerinde bireysel risk değerlendirmesi ile kanser açısından daha riskli grupların belirlenmesi vegrupların taramalara düzenli katılmaları ve sağlıklı davranışlara yönlendirilmeleri konusunda kanıta dayalı eğitim hizmetleri ve bireysel danışmanlığı da içeren daha geniş kapsamlı müdahalelerin gerekliliğine işaret etmektedir. ki- ve bu

Abstract

Are Family History of Cancer and Perceived Cancer Risk Associated with Cancer Preventive Behaviors? Objective: According to the World Health Organization, at least one third of cancers can be prevented. This study aimed to assess the associations between family history of cancer and individual cancer risk perception with cancer preventive behaviors, within the scope of primary and secondary prevention. Material and Method: The study group included 332 women, who had attended Cancer Early Diagnosis, Screening and Education Centers (CEDSEC) in Ankara for the first time in October-November, 2010. A mixed methods design (surveys, medical records, focus groups) was useddata collection. Descriptive statistics, the chi-square test, Fishers exact test, McNemars chi-square test, Bowkers test for symmetry, and the paired samples t-test were used for quantitative data analysis, whereas, manifest content analysis was used for qualitative data. Results: Of the participants, 55.4% had a family history of cancer, and 26.8% perceived their risk of developing cancer as high. Family historycancer and perceived cancer risk were neither associated with cancer early detection test uptake, nor with positive health behavior change after service use or with the desire to attend screenings on a regular basis (p>0.05). Conclusion: The study findings indicate the need for wide-ranging interventions within the scope of CEDSEC services, including assessmentindividual risks and risk groups regarding cancer, as well as evidence-based training and individual counseling services to motivate these groups with respect to attending cancer screenings and adopting healthy behaviors. for of of